İlk gülüş, ömürlük bir alışkanlık

/ Pedodonti (Çocuk Diş Hekimliği) Tanımı ve Kapsamı

0-13 yaş arası çocukların süt ve kalıcı dişlerinin sağlıklı olarak korunmasını ve işlev görmesini, bunun yanında çürüğün, fiziksel travmanın, kalıtımsal ve doğumsal etkenlerin dişlerde oluşturduğu sorunların giderilmesini amaçlayan anabilim dalıdır.

Pedodonti, diş hekimliğindeki bütün tedavileri içeren, çocuk ve gençlere uygun olarak bunları gerçekleştiren kapsamlı bir diş hekimliği dalıdır.

Pedodontist (Çocuk Diş Hekimi), Diş Hekimliği Fakültesini bitirdikten sonra Pedodonti Anabilim Dalında eğitimine devam etmiş diş hekimidir.

Pedodontinin ilgilendiği hastalıklardan biri erken çocukluk çağı çürüğüdür. Amerikan Pediatrik Diş Hekimliği Akademisi (AAPD), erken çocukluk çağı çürüğünü 72 aydan küçük bir çocukta herhangi bir süt dişinde bir ya da daha fazla çürük (kavitasyonlu ya da kavitasyonsuz lezyon), çürük nedeniyle kayıp ya da dolgulu yüzey bulunması olarak tanımlar. Aynı tanıma göre 3 yaşından küçük bir çocukta düz yüzeyde görülen herhangi bir çürük belirtisi şiddetli erken çocukluk çağı çürüğü sayılır; 3-5 yaş arasında üst ön süt dişlerinin düz yüzeylerinde bir ya da daha fazla kavitasyonlu, çürük nedeniyle kayıp ya da dolgulu yüzey bulunması da bu tanıma girer. AAPD bu tabloyu, risk etkenleriyle koruyucu etkenler arasındaki dengenin zamanla bozulmasıyla gelişen, önlenebilir ve kronik bir hastalık olarak kabul eder.

/ Pedodontistlerin Yaptığı Tedaviler ve Çalışma Biçimi

Pedodontistler, diş hekimliğinde yapılan tüm tedavileri ve koruyucu uygulamaları çocuk hastaya özel bir şekilde uygulayabilir:

• Ağız-Diş Bakımı ve Beslenme Önerileri
• Çocuk Protezleri
• Diş Çekimi
• Diş Çürüğünden Koruyucu ve Önleyici Uygulamalar; Fluorid Jeli, Fluorid Verniği, Fissür Örtücü
• Diş Travmalarının Tedavisi
• Endodontik Tedaviler (Kanal Tedavileri, Ampütasyonlar)
• Kötü Ağız Alışkanlıklarını (Parmak Emme, Tırnak Yeme, Dudak Isırma vb.) Durdurmaya Yönelik Tedaviler
• Süt ve Genç Sürekli Dişlerde Restoratif Tedaviler (Dolgular)
• Yer Tutucular

Çocuklar için en uygun muayene ve tedavi teknikleriyle yaklaşımda bulunur. Bu yaklaşım, çocuklarda diş hekimi korkusunun gelişmesini önlemeye yardımcı olur.

Bu yaklaşımda kullanılan davranış yönlendirme tekniklerinden biri anlat-göster-yap yöntemidir. AAPD'nin davranış yönlendirme rehberine göre hekim önce işlemi çocuğun gelişim düzeyine uygun sözcüklerle anlatır, ardından işlemin görsel, işitsel, koku ve dokunma yönlerini tehdit içermeyen bir ortamda gösterir ve anlatımdan sapmadan işlemi tamamlar. Rehber bu tekniği her hastada kullanılabilir sayar ve bir kontrendikasyon tanımlamaz.

Çürük risk grubunu belirler ve buna yönelik koruyucu-önleyici uygulamalar (fissür örtücü, yerel fluorid uygulaması gibi) yapar.

Florür verniğinin çürük önleyici etkisi Cochrane incelemesinde ölçülmüştür. 16 yaşa kadar çocuk ve ergenlerde yapılan 22 randomize ya da yarı randomize kontrollü çalışmayı (12.455 randomize katılımcı) kapsayan incelemede vernik, plasebo ya da uygulama yapılmamasına göre çürük, kayıp ve dolgulu yüzey artışını kalıcı dişlerde %43 (%95 GA 30-57), süt dişlerinde %37 (%95 GA 24-51) oranında azaltmış; kanıtın kalitesi orta düzeyde derecelendirilmiştir (PubMed 23846772).

Büyüme-gelişim sırasında çene gelişiminin ve diş çıkarmanın takibini yapar, koruyucu ortodontik tedavilerle olası diş çapraşıklıkları önlenmiş olur.

Kalıcı dişlerin eksik olduğu durumlarda dişli protezler yaparak estetik görünümü ve çiğnemeyi iyileştirir.

Özel bakım ihtiyacı duyulan çocukların diş tedavilerini yapar.

Tedavi Süreci

1. 01Konsültasyon: İlk muayene ve ihtiyaç değerlendirmesi; gerekirse görüntüleme.
2. 02Uygulama: Yaşa ve gereksinime göre tedavi (çürük tedavisi, fissür örtücü, koruyucu uygulamalar).
3. 03Takip: Sonuçların değerlendirilmesi ve bakım yönergeleri.

/ Pedodontiste Danışma Gerekçesi ve İlk Diş Muayenesi

Çocukluk dönemi, yetişkinlikten farklı olarak hızlı metabolizma, hızla devam eden büyüme-gelişme gibi özelliklere sahiptir. Benzer şekilde süt dişleri ve yeni süren genç kalıcı dişlerin yapısı da bir yetişkin dişine göre oldukça farklıdır. Bu nedenle pedodontistler, çocuk ağız diş sağlığında en kapsamlı bilgiye sahip diş hekimleridir.

İlk diş muayenesinin, ilk diş sürdükten sonra (6 ay -1 yaş) yapılması önerilir. Erken diş muayenesi ile doğru ağız hijyen eğitimi verilir, beslenmenin düzenlemesi yapılır ve çürükten korunmak için dikkat edilmesi gerekenler hakkında bilgi verilir. Bu şekilde henüz bebeklik dönemindeyken diş çürüklerinin önüne geçilmiş olur. Pedodontistinizin belirlediği aralıktaki düzenli diş kontrolleri ile uzun dönemde çürüksüz ve sağlıklı dişlerin temelleri atılır.

AAPD, çocuğun düzenli olarak izlendiği diş hekimi bağının ilk diş sürdükten sonraki 6 ay içinde ve en geç 12 aylıkken kurulmasını önerir; bu ilk ziyaretin amacı çürük riskini değerlendirmek ve ebeveyni bilgilendirmektir. Aynı politika metni 2 yaşından küçük çocuklarda şeker eklenmiş yiyecek ve içeceklerden kaçınılmasını, çürük riski taşıyan çocuklara ise profesyonel florür verniği uygulanmasını önerir.

Evde fırçalamada kullanılan diş macunu miktarı yaşa göre ayarlanır. AAPD'nin florür tedavisi rehberine göre 3 yaşından küçük çocuklarda pirinç tanesinden fazla olmayan miktarda florürlü diş macunu florozis riskini azaltabilir, 3-6 yaş arasında ise en fazla bezelye tanesi kadar macun uygundur. Rehber fırçalamanın gözetim altında günde iki kez yapılmasını, fırçalamadan sonra ağız çalkalamanın en aza indirilmesini ya da hiç yapılmamasını önerir.