Invisalign ve Şeffaf Plak Tedavisi

Şeffaf Plak (Invisalign) Nedir

Şeffaf plak, dişleri metal braket ve tel kullanmadan, dişlerin üzerine oturan ince ve saydam plaklardan oluşan kişiye özel bir seriyle hareket ettiren ortodontik tedavidir; Invisalign bu tedavinin marka adlarından biridir. Halk arasında telsiz ortodontik tedavi, şeffaf diş teli ya da şeffaf plak tedavisi diye de anılır. Serideki her plak dişleri bir öncekine göre küçük bir adım ilerletecek biçimde planlanır ve hasta plakları sırayla değiştirerek dişleri hedeflenen konuma taşır. Plaklar yemek yerken ve diş fırçalarken çıkarılır, geri kalan zamanda ağızda kalır.

Şeffaf plağın hangi vakada işe yaradığı ölçülmüştür. Üç randomize, sekiz ileriye dönük ve on bir geriye dönük çalışmayı inceleyen sistematik derleme, Invisalign için kanıta dayalı net önerinin büyümesi tamamlanmış hastalarda diş çekimi gerektirmeyen hafif ve orta düzey kapanış bozukluklarıyla sınırlı olduğunu bildirdi (PubMed 30264270). Aynı derlemeye göre plaklar dişleri öngörülebilir biçimde seviyeler, eğer ve döndürür; köpek dişleri ve küçük azılar bu dönme hareketinin dışında kalır, çekim boşluğunu kapatmada ve arkı gövdesel olarak genişletmede ise etkinlik sınırlıdır.

Hareketin türü sonucu değiştirir. On bir çalışmalık başka bir derlemede üst azı dişinin en az 1,5 mm gövdesel hareketi %88 öngörülebilirlikle gerçekleşti, dişin boyuna uzatılması (ekstrüzyon) ise %30 doğrulukta kaldı (PubMed 25412265). Bu yüzden şeffaf plak her vakaya uygun olmaz; hangi hareketin plakla, hangisinin braketle yapılacağı ilk muayenedeki ölçüm ve dijital taramayla belirlenir. İki yöntemin vaka vaka kıyası şeffaf diş teli mi, tel mi yazısında.

Invisalign Tedavisi Nasıl Planlanır

• Invisalign tedavisinin uygulanması için öncelikle hasta muayene edilir ve tedaviye uygunluk kararı verilmesi halinde tedavi süreci hasta özelinde planlanır.
• Hastanın alt ve üst çene ölçüleri alınır. Dişler fotoğraflanır ve gerekli görülmesi halinde ağız içi röntgeni çekilir.
• Hastadan alınan ölçüler çalışılan şeffaf plak firmasına gönderilir. Dijital ortama aktarım sağlandıktan sonra hastanın ve doktorun istekleri değerlendirilir. Dişler, hastanın anlamlandırabileceği şekilde olmak kaydıyla, dijital ortamda son hallerine getirilir.
• Dijital şeffaf plak analizinin tamamlanmasıyla birlikte tedavi sonunda dişlerin kazanacağı görünüm hastaya sunulur. Hastanın onay verdiği takdirde şeffaf plak üretim sürecine geçilir. Bu süreç yaklaşık 1 ila 2 hafta içerisinde tamamlanır.

Tedavi Süreci

1. 01Dijital Tarama: Ağız içi 3D tarama ve tedavi simülasyonu.
2. 02Plak Üretimi: Bütün tedavi süresi için tüm plakların üretimi.
3. 03Tedavi: Her plak iki hafta kullanılır; aylık kontroller.
4. 04Pekiştirme: Sonuçların kalıcılığı için pekiştirici plak.

Invisalign Tedavisi Uygulaması ve Plak Kullanımı

• Bazı dişlere beyaz butonlar koymaya yarayacak şekilde, aynı zamanda 1 adet alt ve üst çene için anahtar şeffaf plak ile dişlerin üstüne diş rengi butonlar yerleştirilir. Ağız içerisinde neredeyse hiç görünmeyen butonlar, klasik ortodontik tedavide kullanılan braketleri taklit eder.
• Hastanın dişlerinde çapraşıklık fazlaysa, dişlerin sağından ve solundan olmak kaydıyla "stripping" ya da "ipr" olarak adlandırılan minimal aşındırmaların yapılması söz konusu olabilir. Söz konusu aşındırmalar 0.05 mm ile 0.30 mm arasında değişebilir. Ancak diş minesini geçmemesi nedeniyle dişte hassasiyet gelişmesine ya da diş çürümesine neden olmaz.
• Bu işlemler tamamlandıktan sonra ilk plak diş hekimi tarafından takılır. Aynı şekilde hastanın şeffaf plağı çıkarıp yeniden takması istenir.
• Her şeffaf plak 0.5 mm ila 1 cm arasında hareket sağlar. 15 günlük kullanımın ardından diğer şeffaf plağın kullanımına geçilir.

Şeffaf plaklar ilk takıldığıdan dişlerde ağrı ya da sıkışma hissi yaşanabilir. Bu son derece doğaldır. Şeffaf plaklar takılırken, ön dişlere doğru yavaşça ittirilir. Parmaklarla eşit miktarda güç uygulanarak şeffaf plak bastırılır, sağ ve sol azı dişlerine doğru yerleşmesi sağlanır. Şeffaf plak çıkarılırken sağ ya da sol azı dişinden başlanır, şeffaf plak diğer azı dişine doğru parmak ucuyla dişlerden çıkarılır. Şeffaf plakların herhangi bir zarar görmemesi için keskin nesneler kullanarak çıkarmaya çalışılmamalıdır.

Invisalign Tedavisinin Özellikleri ve Estetik Etkileri

• Invisalign tedavisinde şeffaf ve görünmez plaklar kullanılır. Dişlerdeki çapraşıklığın düzeltildiği sırada, hastanın ortodontik tedavi gördüğü dışarıdan anlaşılmaz.
• Şeffaf plaklar kolayca çıkarılabilir olduğu için yeme, içme ve diş fırçalama gibi günlük aktiviteler sırasında konforlu bir kullanım deneyimi sağlar. Hastalar, invisalign tedavisi sırasında geleneksel ortodontik tedavideki gibi kısıtlamalarla karşı karşıya kalmaz. Yani, şeffaf plaklar çıktığı sürece her şeyi yiyip içmek serbesttir.
• Yine geleneksel ortodontik tedavide dişlerin üzerinde bulunan metal braketler Invisalign tedavisinde kullanılmadığından, dişlerde ve diş etlerinde herhangi bir sorunla karşılaşılması söz konusu değildir. Invisalign yumuşak ve pürüzsüz plastikten yapıldığından, tel ve braketlerin keskin kenarları ve sert malzemeleri gibi rahatsızlığa neden olmaz.

Dişlerindeki çapraşıklıklar ve düzensizlikler nedeniyle estetikten uzak bir görünüme sahip olan kişiler bu durumdan hoşnutsuz olabilir, hatta öz güven sorunları yaşayabilir. Bunun sonucunda gülümsemekten kaçınabilir, gülerken ya da konuşurken kendini ağzını kapamak zorunda hissedebilir.

Dişlerindeki çapraşıklıklar ve düzensizliklerden rahatsız olan kişiler için invisalign tedavisi etkili ve konforlu bir çözümdür. Kişi özelinde planlanan ve uygulanan invisalign tedavisi sayesinde kişinin estetik açıdan çok daha iyi görünen dişlere sahip olması sağlanabilir. Böylece kişinin öz güvenini geri kazanması, iş hayatının ve sosyal hayatının bu durumdan olumlu yönde etkilenmesi mümkün olabilir.

Invisalign Tedavisinin Ağız Sağlığı ve Konfor Avantajları

• Invisalign tedavisi sayesinde doğru diş ve çene yapısına sahip olmak, etkili ve rahat bir şekilde konuşmaya, aynı zamanda yemek yemeye yardımcı olur. Bu nedenle, dişlerdeki çapraşıklıkları gidermenin yalnızca estetik açıdan fayda sağlamadığını, ağız sağlığı ve işlevi açısından da kritik bir rol üstlendiği ifade edilebilir.
• Ağız içerisindeki kalabalık ve çapraşık dişler bulunması, aynı zamanda yanlış hizalanmış ısırık dolayısıyla dişlerin yıpranması, hatta ağız sağlığı açısından riskli durumlarla karşı karşıya kalınması mümkündür. Bu tür sorunların tedavi edilmemesi durumunda; diş eti hastalıkları, diş çürükleri, diş kaybı, çene problemleri, çiğneme ve konuşma bozuklukları gibi istenmeyen durumlar ortaya çıkabilir.
• Şeffaf plakların çıkarılabilir bir yapıda olması sayesinde hasta gün içerisinde istediği zaman tedaviye ara verebilir.
• Invisalign tedavisi, geleneksel ortodontik tedaviye göre daha az ağrılı ve daha konforlu bir süreçtir. Şeffaf plaklar pürüzsüz bir yüzeye sahiptir. Bu sayede, yanaklarda batma ya da yara oluşumuna neden olmaz.
• Şeffaf plakların haftalık ya da on beş günlük aralıklarla değiştirilmesi tedavi sürecinin konforunu artıran etkenlerdendir.
• Şeffaf plakların çıkarılıp yeniden takılabilir olması, ağız hijyeninin sağlanması noktasında önemli bir avantajdır. Ayrıca yemek yeme ya da önemli etkinlikler sırasında şeffaf plakları çıkarabilmek hastanın konforunun artmasını ve görünümünün iyileşmesini sağlayabilir.
• Plakların şeffaf ve renksiz bir görünümünün olması dışarıdan bakıldığında fark edilmesini önler. Hastalar invisalign tedavisi süresince estetik açıdan iyi bir görünüme sahip olabilir.

Invisalign Tedavisi Ne Kadar Sürer, Kimlere Uygundur?

Invisalign tedavisi süresi hasta özelinde diş yapısına bağlı olarak değişebilir. Kapsamlı ortodonti tedavisi ortalama 20 ay sürer ve çoğu vaka 2 yılın altında tamamlanır (PubMed 26926017). Hafif çapraşıklıkta süre 6 aya kadar kısalabilir, diş çekimli ve karmaşık vakalarda 2 yılı geçebilir. Çekimsiz vakalarda şeffaf plak ile tel tedavisinin süresi benzerdir (PubMed 41127933). Bunu sağlamak için hastaların şeffaf plaklarını her gün ortalama 20 ila 22 saat süreyle takması gerekir. Kalan sürede ise şeffaf plaklar yalnızca yemek yerken ya da diş fırçalarken çıkarılmalıdır.

Invisalign tedavisi, diş hekimi ve hasta iş birliğini gerektiren bir süreçtir. Bu nedenle, tedavinin başarısı, hastanın şeffaf plaklarını düzenli olarak kullanmasıyla doğrudan ilintilidir. Hasta şeffaf plaklarını diş hekiminin belirttiği süre boyunca düzenli olarak kullanmadığı takdirde, dişlerin doğru şekilde dizilmesi için ihtiyaç duyulan süre uzar. Çünkü, diş hekiminin planladığı tedaviye uyulmaması, tedavisinin planlanan şekilde ilerlemesini engelleyebilir.

Şeffaf plak tedavisi çocuklara, gençlere ve erişkinlere uygulanabilen bir yöntemdir. Ancak, tüm tedaviler gibi şeffaf plak tedavisine uygunluk kararı da, yapılan değerlendirmelerin ardından hasta özelinde verilir.

Şeffaf plak tedavisi, dişlerindeki çapraşıklıkların ve düzensizliklerin giderilmesini, bu sayede daha düzgün görünümlü dişlere sahip olmayı isteyen, ancak geleneksel ortodotik tedavileri tercih etmeyen kişiler için ideal bir çözümdür. Ancak, hastanın dişlerindeki çapraşıklıkların invisalign tedavisi ile düzeltilebilecek olması gerekir.

Invisalign Tedavisinin Uygulandığı ve Uygulanmadığı Durumlar

Invisalign tedavisinin uygulanabileceği bazı durumlar aşağıda sıralanmıştır:

• Dişlerin arasında mesafe darlığı olması, yani dişlerin ağız içine yerleşmesi konusunda yer darlığı yaşanması
• Dişlerin birbirinin üzerine yaslanmış ya da birbirine geçmiş gibi bir görünümünün olması
• Dişlerin diziliminde asimetri bulunması
• Dişlerin çene kemiği üzerinde düzgün bir şekilde sıralanmaması
• Ağız, diş ve çene yapısının invisalign tedavisi için uygun olması
• Çene yapısında herhangi bir anormallik olmaması
• Alt ve üst çene kemiklerinde gömülü dişler olmaması

• Dişlerde ağır çürükler varsa, invisalign tedavisi uygulanmaz. Çürük, diş yapısını zayıflatarak şeffaf plakların etkili bir şekilde hizalanmasını önler.
• Diş eksikliği olan hastalara invisalign tedavisi uygulanmaz. Diş eksikliği, şeffaf plakların doğru bir şekilde takılıp hizalanmasını önleyebilir. Bu tür durumlarda, implant ya da protez tedavileri tercih edilebilir.
• Uyku sırasında diş sıkma sorunu yaşayan kişilere invisalign tedavisi uygulanmadan önce, bu sorunun tedavi edilmesi gerekir.
• Aşırı diş kaybı olan hastalara invisalign tedavisi yapılamaz. Bu tür vakalarda, hastadaki diş eksikliklerinin giderilmesi için protez ya da implant tedavileri önerilebilir.
• Şeffaf plakların doğru bir şekilde takılmasını önleyecek çene yapısı problemleri olan hastalar invisaling tedavisi için uygun adaylar değildir.

Invisalign Sonrasında Ne Olur, Pekiştirme (Retainer) Neden Gerekir?

Şeffaf plak tedavisi bittiğinde dişlerin yeni konumunu korumak için pekiştirme (retainer) dönemi başlar. Cochrane derlemesi, başarılı bir ortodontik tedavinin ardından pekiştirme evresi uygulanmazsa dişlerin eski konumlarına dönme (nüks) eğiliminde olduğunu ve pekiştirmenin sabit ya da çıkarılabilir pekiştirme apareyleriyle sağlandığını yazar (PubMed 37219527). Çıkarılabilir aparey tam gün ya da günün bir bölümünde takılabilir; sabit pekiştirme ise ön dişlerin iç yüzüne yapıştırılan ince bir teldir.

Hangi pekiştirme yönteminin daha iyi olduğu sorusunun kesin bir cevabı yok. 47 çalışmayı ve 4.377 katılımcıyı kapsayan güncel Cochrane derlemesinde kanıtın kesinliği düşük ya da çok düşük bulundu (PubMed 37219527). Alt çenede şeffaf plastik pekiştirme apareyini günün bir bölümünde takanlarda çok telli sabit pekiştirmeye göre daha fazla nüks ölçüldü, ama 0,92 mm'lik fark klinik olarak anlamlı düzeyin altında kaldı (PubMed 37219527). Tam gün takılan şeffaf plastik apareyin sabit pekiştirmeyle karşılaştırıldığı çalışmada şeffaf plastik grubunda diş eti sağlığı daha iyiydi, buna karşılık aparey kırılma, kopma, aşınma ya da kaybolma gibi nedenlerle daha sık başarısız oldu. Derleme braket tedavisi sonrasını inceler ve şeffaf plakla yapılan çalışmaları dışarıda bırakır.

Şeffaf plak sonrasına özgü kalıcılık verisi sınırlı. 15 çalışma ve 1.084 hastayı kapsayan derleme, sınırlı kanıtla plak ve braket sonrasında kalıcılığın benzer olduğunu bildirdi (PubMed 41127933). Tek bir ortodontistin hastalarını izleyen daha eski bir çalışmada ise apareyler çıkarıldıktan üç yıl sonra yapılan ölçümde Invisalign grubundaki dizilim bozulması braket grubundan fazla bulundu (PubMed 17685783). Pekiştirme apareyinin türü, takılma düzeni ve ne kadar süre kullanılacağı bu yüzden tedavi bittiğinde hekimle birlikte kararlaştırılır. Hangi hastada nüks olacağı, ne kadar ve ne zaman olacağı önceden kestirilemediği için pekiştirme uzun süreli planlanır (PubMed 28297088).