Diş Teli (Braket Tedavisi)

Braket Nedir, Ne Demek

Diş teli tedavisi sırasında dişlerin üzerine yapıştırılan küçük metal parçalara braket adı verilir. Diş teli tedavisi, dişlerin şeklinin ve pozisyonunun düzeltilmesi için uygulanmakta olup braketler de dişlerin doğru bir şekilde hizalanması amacıyla uygulanır.

Dişlerin düzeltilmesine yönelik diş teli tedavisi sırasında dişlerin üzerine braketler yapıştırılır. Daha sonra braketlerin birbirine bağlanması için teller kullanılır ve bu teller gerilir. Braketler hastanın dişlerine takıldıktan sonra belirli aralıklarla kontrol edilerek teller gerginleştirilir. Bu sayede dişlerin pozisyonunun değişmesi sağlanır. Diş teli tedavisinin süresi dişlerin mevcut durumuna göre değişir: kapsamlı ortodonti tedavisi ortalama 20 ay sürer ve çoğu vaka 2 yılın altında tamamlanır (PubMed 26926017). Hafif çapraşıklıkta süre 6 aya kadar kısalabilir, diş çekimli ve karmaşık vakalarda 2 yılı geçebilir. Yetişkinde süre ergenden anlamlı farklı değildir (PubMed 33015719).

Diş teli tedavisinin en önemli parçalarından biri braketlerdir. Çünkü, braketler dişlerin düzeltilmesi sürecinde kritik bir role sahiptir. Diş teli tedavisi, düzenli kontroller gerektiren uzun bir süreç olabilse de, doğru hizalanmış ve sağlıklı dişlere sahip olmanın mükemmel bir yolu olarak kabul edilir.

Bununla birlikte braket kullanımı sırasında çeşitli sorunlar yaşanması mümkündür. Bunların başında ağrı gelir. Braketler takılırken ya da takıldıktan sonra ağızda ağrı oluşabilir. Genellikle hafif düzeydeki bu ağrı birkaç gün içerisinde azalmakla birlikte, bu süre içerisinde ağrı kesici ilaçlar hastanın konforunu artırabilir.

Braketler takıldıktan sonra diş etlerinde hassasiyet gelişebilir. Bu durumda, diş etlerini düzenli olarak temizlemek, aynı zamanda diş hekiminin önerdiği diş ipini ve diş fırçasını kullanmak gerekir.

Braketlerin kullanımı sırasında dişlerde renk değişimi görülmesi mümkündür. Bu tür durumlar, braketler söküldükten sonra diş temizliği yapılarak giderilebilir. Braketler yakıldıktan sonra bazı hastalar konuşma problemleri yaşayabilir. Bu durum braketlere alışınca birkaç gün içinde düzelir. Braketler yutma problemlerine neden olduğu takdirde, diş hekimlerinin braketleri düzeltmesi gerekliliği doğabilir. Braket tedavisinin başarısı ve konforu için diş hekimi önerilerine eksiksiz bir şekilde uyulmalıdır.

Braket Çeşitleri

Braketlerin farklı türleri vardır ve hangi tür braketin kullanılacağı hasta özelinde çeşitli etkenlere bağlı olarak belirlenir.

Braket çeşitleri malzemeye, dişin hangi yüzüne yapıştırıldığına ve telin brakete lastik bağla mı yoksa braketin kendi kapağıyla mı tutturulduğuna göre ayrılır. Türler arasındaki ölçülmüş farkların çoğu tedavinin sonucundan çok görünüm, konfor ve bakım tarafındadır. Kendinden bağlamalı braketleri geleneksel braketlerle karşılaştıran ağ meta-analizi 30 randomize ve 9 ağız bölme çalışmasını kapsadı, 85 karşılaştırmanın yalnız 16'sında istatistiksel olarak anlamlı fark buldu ve üreticilerin öne sürdüğü iddiaların çoğunu doğrulamadı (PubMed 34629309).

Metal Braket

Diş hekimliğinde sıklıkla kullanılan metal braketler çoğunlukla paslanmaz çelik malzemeden üretilir. Bu sayede dişlere daha iyi yapışır. Diş teli tedavisinde metal braketlerin arasından geçen telin yerinde tutulması için küçük lastiklerden faydalanılır. Metal braketlerdeki ark teller ince bir yapıya sahiptir. Günümüzde diş teli tedavisinde daha küçük boyutlarda metal braketler kullanılır. Metal braketler, ark telleriyle daha az sürtünme yaptığından avantajlı çözümler olarak kabul edilir.

Seramik Braket

Seramik malzemeden üretilmesi nedeniyle seramik braketler daha doğal bir diş renginde olur. Bunun beraberinde getirdiği estetik avantaj sayesinde diş teli tedavilerinde sıklıkla tercih edilir. Ancak seramik braketlerde ölçüler büyük olduğundan dişlerde yiyecek birikimi görülebilir. Buna bağlı olarak, seramik braket kullanılan hastalar ağız ve diş bakımına gereken özeni göstermelidir. Seramik braketlerin yapısı metal braketlere göre daha kırılgandır. Ayrıca, ark telleriyle sürtünmenin daha fazla olması nedeniyle tedavi süresinin uzaması mümkündür.

Safir Braket

Safir braket, monokristal alüminadan, yani tek kristal halinde üretilmiş alüminyum oksitten yapılan saydam bir seramik brakettir. Seramik braketler alümina ya da zirkonyadan üretilir ve alümina braketler monokristal ve polikristal olmak üzere iki biçimde bulunur; bu iki biçimin dinamik sertlik ve elastik modül gibi mekanik özellikleri arasında anlamlı fark ölçülmüştür (PubMed 35934802). Laboratuvar ölçümünde 2940 nm dalga boyundaki ışığın braketten geçiş oranı monokristal safir brakette %64,75, polikristal seramik brakette %40,48 bulundu; yazarlara göre bu fark safir braketin sert doku lazeriyle sökülme olasılığını artırır (PubMed 36975563).

Safir braketin sınırları da ölçülmüştür. Çekilmiş 200 dişte yapılan laboratuvar çalışmasında braket sökümünden sonra mine yüzeyinin ortalama pürüzlülüğü safir braket grubunda 4,14 µm, metal braket grubunda 2,56 µm bulundu ve remineralizasyon iki grupta da pürüzlülüğü başlangıç düzeyine indirmedi (PubMed 41155040). Monokristal safir braketlerle yapılan başka bir laboratuvar çalışmasında siyah çayın braket renginde istenmeyen bir değişime yol açtığı görüldü (PubMed 34832450). Bu bulguların hepsi laboratuvar ölçümüdür ve ağızdaki davranışı birebir göstermez.

Lingual Braket

Lingual braket hasta özelinde tasarlanır. Diş teli dişlerin arka tarafına yerleştirildiği ve braketler dişlerin arka tarafında bulunduğu için gülerken ya da konuşurken diş telleri gözükmez. Bu sayede, estetik kaygılar ortadan kalkar. Dişlerin arkasında olduğundan dişlerin yüzeyine yapılan işlemlerden daha az etkilenen lingual braket, ayrıca dişlerdeki izleri engeller.

Damon Braket

Kendinden bağlamalı (self-ligating) olarak da adlandırılan damon braketler, metal braketler ile benzerlik gösterir ve sürtünmesi az olacak biçimde tasarlanmıştır. Ancak geleneksel braketlere göre üstünlüklerini destekleyen yüksek kaliteli kanıt yetersizdir (PubMed 20050755).

Şeffaf Plak

Telsiz tedavi olarak da bilinen şeffaf plak tedavisinin diş teli ya da braketlerin yerini alması mümkündür. Braketler yerine hasta özelinde hazırlanan şeffaf plakların kullanıldığı bu yöntemde, dişlerin istenen konuma hareket ettirilmesi için hafif bir basınç uygulanması söz konusudur.

Geleneksel metal braketlere göre şeffaf plak tedavisi pek çok avantajı beraberinde getirir. Daha az belirgin olduğundan estetik açıdan da avantajlıdır. Dişlere tam oturan şeffaf plakların kullanımı kolaydır. Çıkarılabilir özellikle olduklarından ağız ve diş hijyeni kolayca sağlanır.

Braket Uygulama Durumları ve Braket Bakımının Nasıl Olması Gerektiği

Braket Hangi Durumlarda Uygulanır?

Braketlerin yalnızca çocukluk çağında işe yarayan bir tedavi yöntemi olduğu düşünülse de, yetişkinlik döneminde de braket tedavisi uygulanabilir ve son derece başarılı sonuçlar alınabilir. Çocuklarda braket tedavisi uygulanması için süt dişlerinin döküşmüş ve kalıcı dişlerin tamamının çıkmış olması gerekir. Süt dişleri dökülmeyen çocuklara braket tedavisi uygulanamaz.

• Braket; dişlerin düzgün bir şekilde hizalanmasını sağlamak, dişler arasındaki aralıkları kapatmak, çarpık ya da çene kapanışı problemlerini düzeltmek için uygulanır.
• Dişlerin çene kemiğinde doğru konumlandırılmasını sağlamak ve dişlerin çiğneme işlevini artırmak için braket uygulanabilir.
• Alt ve üst çene arasındaki uyumsuzlukları düzeltip daha sağlıklı bir çene kapanışına kavuşmak için braket kullanılabilir.
• Dişlerin üst üste binmesi ya da dişlerde dönme problemi olması durumunda da braket tedavisine başvurulabilir.

Bununla birlikte her diş problemini çözmek için braket kullanılması doğru ve mümkün değildir. Bu kapsamda, diş hekimleri her hasta özelinde sorunu tespit eder, değerlendirir ve en doğru tedavi yöntemini belirler.

Braket Bakımı Nasıl Olmalıdır?

Diş sağlığının korunması ve tedavinin başarılı olması için en önemli unsurlardan biri braket bakımını doğru şekilde uygulamaktır. Bunun için dişler düzenli olarak fırçalanmalı ve diş ipi kullanılmalıdır. Braketlerin ve tellerin çevresinde yiyecek kalması diş çürümesine neden olabileceğinden, özellikle braketlerin çevresi dikkatlice fırçalanmalıdır.

Braketlerin çevresinde yiyecek birikimini önlemek için sert ve yapışkan gıdalardan uzak durulmalıdır. Ayrıca braketlerin bakımı için diş hekimi düzenli olarak ziyaret edilmelidir. Diş hekimi bu ziyaret sırasında braketleri kontrol eder ve gerekli ayarlamaları yapar.

Tedavi Süreci

1. 01Konsültasyon: İlk muayene ve ihtiyaç değerlendirmesi; gerekirse görüntüleme.
2. 02Uygulama: Braket yapıştırma, periyodik tel değişimi ve sıkıştırma.
3. 03Takip: Sonuçların değerlendirilmesi ve bakım yönergeleri.

Braket Kırılması ve Diş Teli Tedavisinde Braket Seçimi

Braketler Neden Kırılır?

Braketler son derece dayanıklı malzemelerden üretildiği için kırılması sık görülen bir durum değildir. Nadiren görülen braket kırılması ise genellikle sert besinlerin tüketilmesi kaynaklıdır. Kabuklu sert besinler dişlerle ısırılmaya çalışıldığında braketlerin kırılması riski vardır.

Braketlerin kırılmasına neden olan faktörlerden diğeri ise uygulama sırasında kullanılan yapıştırıcıların zaman içinde güçsüzleşmesi ve bulunduğu yerden çıkarak hızlı bir şekilde kırılmaya yol açmasıdır. Bu tür durumlarda braket kırılmasa dahi, yapıştırıcı malzeme güçsüzleşir ve braketler yerinden çıkarsa, braketin yeniden yapıştırılması gerekir. Aksi takdirde tedavinin başarısı olumsuz yönde etkilenebilir.

Diş Teli Tedavisinde Braket Seçimi Nasıl Yapılır?

Ortodontik tedavi sürecinde dişleri hareket ettirmek için dişlerin üzerine yapıştırılan ataşmanlara braket adı verilir. Braketlerin birçok farklı türü vardır. Bununla birlikte braketlerin türü değişse de, diş teli tedavisi sürecindeki rolleri ve tedavinin amacı değişmez. Diş teli tedavisi sırasında hangi braketin kullanılacağı, dişlerdeki bozukluk şekline ve giderilmek istenen soruna bağlı olarak diş hekimi tarafından hasta özelinde belirlenir.

Braket seçimi sırasında hastanın yaşı, estetik beklentileri ve diş hekiminin önerileri değerlendirilir. Daha sonra tedavinin başarısını ve konforunu sağlayacak en doğru seçim yapılır.

Tedavi Planını Neler Belirler?

Braket tedavisinin planı; tedavinin uygulanacağı hastanın dişlerinin mevcut durumuna, tercih edilen braket türüne, tedavinin süresine ve diğer unsurlara bağlı olarak değişir. Tedavi süreci hastaya özel planlandığı için plan, hastanın muayene edilmesinin ardından belirlenebilir.