Ferit Kaval

Diş etlerinin kanaması diş eti iltihabının göstergesidir. Bunun sebebi çoğunlukla diş fırçalama tekniğinin yanlış olması ya da fırçalamanın aksıyor olmasıdır. Çeşitli sistemik durumlar da eşlik ediyor olabilir, ancak ağız hijyeni bu tablonun yüzde 90-95’ini oluşturuyor.

Fırçalama yetersiz olunca dişlerin arasında, özellikle de diş ile diş eti arasında besin birikiyor. Bakteriler tıpkı bizim gibi glikozla besleniyor; biriken besinlerin etrafında çoğalarak önce bakteri plağını, zamanla da diş taşını oluşturuyorlar. Diş eti iltihabı böyle başlıyor.

Peki ne yapıyoruz? Önce etkeni, yani diş taşlarını temizliyoruz; detartraj, küretaj ve flep işlemlerinden hangilerinin gerektiğini saptayıp uyguluyor, oluşmuş iltihaplı dokuları da temizliyoruz. Ardından ağız hijyenini geliştiriyoruz ki aynı durumu tekrar tekrar yaşamayalım.

Hastama diş fırçası yazıyorum ve kontrol seansına yanında getirmesini istiyorum; orada uygulamalı olarak fırçalamayı gösteriyorum. Sonrasında en geç altı ayda bir diş taşı temizliği ve rutin kontrollerle idameyi sürdürüyoruz.

Bu inanışı neredeyse her hafta duyuyorum ve hastaların temizliği yıllarca ertelemesine sebep olduğu için üzerinde özellikle duruyorum. Diş taşı temizliğinde dişin kendisinden hiçbir şey almıyoruz; dişin üzerine sonradan yapışmış olan taşı ve bakteri plağını uzaklaştırıyoruz. Aşındırılan şey diş değil, dişin üzerindeki hastalık etkenidir.

Peki temizlik sonrası hissedilen o boşluklar ve aralıklar ne? Onlar temizlikle açılmadı; zaten oradaydı. Diş taşı o boşlukları doldurmuş, iltihaplı ve şiş diş eti de üzerini örtmüştü. Taş kalkıp diş eti sağlığına kavuşunca, hastalığın yıllar içinde oluşturduğu tablo ortaya çıkıyor. Yani temizlik sorunu yaratmıyor, gizlenmiş sorunu görünür kılıyor.

Asıl zarar veren, bu korkuyla temizliğin ertelenmesidir. Diş taşı durduğu her ay diş etini ve dişi taşıyan kemiği etkilemeye devam eder. Ben hastalarıma şunu söylüyorum: diş taşı temizliği dişinizi aşındıran değil, dişinizi taşıyan dokuları koruyan işlemdir; düzenli yapıldığında da her seferinde daha kısa ve daha konforlu geçer.

Bir hastam bambaşka bir sebeple gelmişti; muayene sırasında diş etlerinin fırçalarken kanayıp kanamadığını sordum. "Tabii ki kanıyor, herkeste kanamaz mı?" dedi. Gençliğinden beri her fırçalamada gördüğü kanamayı normal kabul etmiş, bunun bir hastalık işareti olabileceği aklına hiç gelmemişti.

O gün asıl tedaviden önce oturup konuştuk. Kanamanın diş etinin dili olduğunu, sağlıklı diş etinin fırçalamayla kanamayacağını anlattım. Temizliği yaptık, kendisine bir diş fırçası yazdım ve kontrole gelirken yanında getirmesini istedim; kontrol seansında lavabonun başında birlikte fırçalama çalıştık.

Bir sonraki kontrole geldiğinde ilk sözü "fırçalarken artık kanamıyor" oldu; bunu adeta bir başarı gibi, gururla söylüyordu. Haklıydı da, çünkü o sonucu klinikte ben değil, evde kendisi elde etmişti. Yıllardır normal sandığı bir belirtinin aslında düzeltilebilir olduğunu görmek, onun diş sağlığıyla ilişkisini tamamen değiştirdi.