Murat Evcenler

Kısa vadede evet, daha kolay görünür: tek seans, ağrı biter, konu kapanır. Ama kapanmaz. Çekilen her dişin arkasında bir boşluk kalır ve o boşluk kendi hesabını açar: komşu dişler zamanla o boşluğa doğru eğilir, karşıt diş uzar, çiğneme yükü kalan dişlere biner. Bir süre sonra o boşluğu implantla ya da protezle doldurmak gündeme gelir; yani kolay diye seçilen yol, genellikle daha uzun bir yola bağlanır.

Kanal tedavisi ve uygun bir restorasyonla korunabilecek bir diş, kendi kökü ve doğal yapısıyla bu zincirin hiç kurulmamasını sağlar. Elbette her diş kurtarılamaz; hangi dişin korunmaya değer olduğunu muayene ve röntgen birlikte gösterir. Benim önerim şu: karar vermeden önce dişinizin gerçek durumunu öğrenin. Çekim her zaman yapılabilir; kurtarma şansı ise her zaman geri gelmez.

Bu inanışın nereden geldiğini anlıyorum: madem dişin siniri alındı, madem artık ağrımıyor, demek ki sorun da çıkmaz. Oysa kanal tedavisi dişin içini temizler; dişin dışını, yani mine ve dentin dokusunu çürüğe karşı bağışıklı hale getirmez. Kanal tedavili diş de tıpkı diğer dişler gibi çürüyebilir; dolgusunun ya da kaplamasının kenarından sızıntı olabilir.

İşin daha da kritik yanı şu: bu dişte ağrı uyarısı artık yoktur. Sağlam bir dişte çürük belli bir derinliğe indiğinde sızlama başlar ve sizi hekime gönderir; kanal tedavili diş bu alarmı çalamaz, çürük sessizce ilerler ve fark edildiğinde iş büyümüş olabilir. Bu yüzden kanal tedavili dişe daha az değil, daha çok özen gerekir: günlük temizlikte o dişi ayrı tutmayın ve kontrol randevularınızı aksatmayın. Ağrımıyor olması, izlemeye gerek olmadığı anlamına gelmez; tam tersine, sizin yerinize artık biz izlemek zorundayız.

Bir hastam sabah ilk iş kliniğe geldi; gece boyunca diş ağrısından uyuyamamıştı. Daha koltuğa otururken kararını da söyledi: "Bu dişi çekin, kurtulayım. Tartışmayalım." Ağrıyan insanın aceleciliğiyle değil, gerçekten kararlı bir tonla konuşuyordu.

Önce ağrısını dindirdik; acil müdahaleyle o günü rahatlattık. Birkaç gün sonra kontrol için geldiğinde karşımda başka bir insan vardı. Röntgene birlikte baktık, dişin kanal tedavisiyle korunabilecek durumda olduğunu anlattım. Bu kez uzun uzun düşündü ve "madem şansı var, deneyelim" dedi. Tedavisini yaptık ve diş yerinde kaldı.

Bu vakadan öğrendiğim şey net: ağrının içinde verilen karar ile sakin kafayla verilen karar aynı karar değildir. Ağrıyan hastayla kalıcı kararları tartışmam; önce ağrıyı yönetirim, kararı ağrısız bir güne bırakırım. Hastanın "çekin" dediği dişin, birkaç gün sonra "iyi ki çekmemişiz" dediği diş olması, bu mesleğin bana en çok tekrar ettirdiği derslerden biri.