İsmail Batuhan İp

Önce şunu ayıralım: kanal tedavisinden sonraki birkaç gün boyunca dişte hassasiyet olması beklenen bir durumdur; doku iyileşirken bu his genellikle kendiliğinden azalır. Benim asıl önemsediğim, haftalar ya da aylar geçtiği halde geçmeyen, ısırınca batan ya da ara ara şişlikle gelen ağrıdır.

Böyle bir ağrının genellikle bir nedeni vardır ve bu neden bulunabilir. En sık karşılaştıklarımız, ilk tedavide fark edilmemiş bir kanalın tedavisiz kalması, kanal içinde temizlenememiş bir bölge, dolgudan zamanla sızıntı olması ya da dişte bir çatlak bulunmasıdır. Bunların hangisiyle karşı karşıya olduğumuzu muayene ve röntgen birlikte gösterir; mikroskop da özellikle gizli kanalları bulmakta en büyük yardımcımızdır.

Yani "kanal tedavisi yapıldı, artık bu diş neden ağrısın" diye düşünüp beklemeyin. Süren ağrı bir mesajdır; kaynağını bulmak da bizim işimizdir.

Diş ağrısında en yanıltıcı an, ağrının kesildiği andır. Hastaların önemli bir kısmı ağrı dinince sorunun çözüldüğünü düşünüp randevusunu iptal eder. Oysa şiddetli ağrıyan bir dişte ağrının kendiliğinden kesilmesi, bazen dişin içindeki sinir dokusunun canlılığını yitirdiği anlamına gelir. Ağrı susmuştur ama enfeksiyon susmamıştır; kök ucundaki kemikte sessizce ilerlemeye devam edebilir.

Aynı yanılgının bir de tedavi içindeki hali var: kanal tedavisi birkaç seans sürecekse, ilk seanstan sonra rahatlayan hasta kalan seanslara gelmeyebiliyor. Geçici dolgu adı üstünde geçicidir; tedavisi yarım kalmış diş, ağrımıyor diye iyileşmiş sayılmaz. Ben hastalarıma şunu söylüyorum: ağrı bir alarm zilidir ve zilin susması yangının söndüğünü göstermez. Susan dişi de hekime gösterin; asıl tabloyu ağrı değil, muayene ve film söyler.

Bir hastam elinde röntgeniyle geldi; başka bir muayenede dişinin kanalında kırık bir alet olduğu görülmüş ve dişin çekilmesi gerektiğini düşünüyordu. Kırık alet kulağa korkutucu geliyor, hasta da dişiyle çoktan vedalaşmıştı.

Mikroskop altında değerlendirdim ve ona iki şeyi birden söyledim: aleti çıkarmayı denemenin mümkün olduğunu, ama bunun garantisinin olmadığını. Denemenin de bir sınırı olduğunu, dişe zarar vermeye başlarsak durabileceğimizi baştan konuştuk. Hasta bu açıklıktan sonra denemek istedi.

Sakin ve uzun bir seanstı. Alet çıktığında hastaya mikroskop görüntüsünde gösterdim; o küçücük metal parçayı görünce güldü ve hatıra olarak istedi. Tedaviyi tamamladık, parça da onda kaldı. Bu vakada benim için kıymetli olan, alet kadar konuşmaydı: hastaya hem umudu hem sınırı aynı anda söyleyebildiğinizde, karar gerçekten hastanın kararı oluyor.