Diş Eti İltihabı (Gingivit): Neden Olur, Nasıl Tedavi Edilir?

Tıptaki adı gingivit olan diş eti iltihabı, dişlerinizin çevresindeki yumuşak dokuyu etkileyen sık görülen bir hastalıktır. Diş eti hastalığının en hafif biçimidir; birden çok etkene bağlı ortaya çıkabilir ve şu belirtilerin birini ya da birkaçını birden gösterebilir:

• Kızarıklık
• Şişlik
• Hassasiyet
• Dokununca ya da fırçalarken kanama
• Hafif ağrı ya da rahatsızlık

Diş eti iltihabı yaygın ve tedavi edilebilir olsa da göz ardı edilmemelidir; çünkü hızla periodontite ilerleyebilir ve kemikte ile diş etlerinde geri dönüşsüz hasar bırakabilir.

Diş Eti İltihabının Sık Görülen Nedenleri

Diş eti iltihabına yol açabilen birden çok etken vardır. Üstelik bazı kişilerde gingiviti aynı anda bir ya da birkaç etken birden besleyebilir. En sık görülenler şunlardır:

Diş Plağı ve Diş Taşı

Başka pek çok olası etkene rağmen diş eti iltihabının en sık nedeni hala yetersiz ağız hijyenidir. Plak ve diş taşı birikimi, gingivitin ayırt edici şişliğine, kızarıklığına ve kanamasına eninde sonunda yol açar. Bu tepkiyi, yemek artıklarıyla beslenen plaktaki zararlı bakterilerin ürettiği asidik artıklar ve diş eti ceplerinin içindeki taşların verdiği hasar birlikte oluşturur.

Etkili fırçalamadığınızda ve diş ipi kullanmadığınızda bakteriler diş yüzeyine, kimi zaman da diş eti hattının altına tutunur. Plak her gün düzgün temizlenmezse sertleşip diş taşına dönüşür; bu da daha fazla plak birikimini ve iltihabı davet eder.

Hormonal Değişimler

Gebelikteki, ergenlikteki ya da menopozdaki hormonal dalgalanmalar genellikle vücut mukozasına kan akışını artırır. Bu doğal tepki diş etlerinize de yansır; onları daha duyarlı ve iltihaba daha açık hale getirir.

Gebelerde diş eti iltihabı çoğunlukla ilk üç ayın sonunda belirir ve doğuma kadar zamanla kötüleşir. Doğumdan birkaç hafta sonra ise kendiliğinden geriler. Ergenlikte de benzeri yaşanır.

Bu hormonal değişimler beklenen ve fizyolojik olsa da diş eti hastalığından kaçınmak ve dişlerinizle diş etlerinizi ek hasardan korumak için ağız hijyenini en üst düzeyde tutmanın önemini hatırlatırlar.

Tıbbi Durumlar

Diyabet, otoimmün hastalıklar ya da bağışıklık yetersizlikleri gibi bazı tıbbi durumlar da diş eti iltihabı riskini artırabilir. Diyabet, kronik iltihapla ve azalmış iyileşme kapasitesiyle sıkı sıkıya ilişkilidir. Bu yüzden diyabetli hastalar daha yavaş iyileşir ve diş eti hastalığına daha yatkındır.

Öte yandan bazı ilaçlar da tükürük üretimini azaltarak ve diş etinde aşırı büyümeyi uyararak diş eti iltihabına yol açabilir.

Sigara

Sigara kandaki oksijen akışını azaltarak diş etlerinizin iyileşme kapasitesini köreltir. Bu yüzden sigara içenlerin diş eti dokusu daha ince ve daha zayıftır; diş eti hastalığı riski artar.

Ayrıca duman kronik bir tahriş edici olarak çalışır; diş etlerini sürekli örseleyerek eninde sonunda iltihaba götürür.

Diş Apareyleri ve Çapraşıklık

Braketler, protezler ya da iyi uyumlanmamış diğer protetik restorasyonlar plak hapsedebilir ve mekanik tahrişe yol açarak diş etlerini iltihaplandırabilir. Çapraşık ya da hizasız dişler de plak ile diş taşının birikip büyüyebileceği, temizlenmesi zor alanlar yaratır ve iltihabı daha da besler.

Dikkat Edilecek Belirti ve Bulgular

İlk Belirtiler

Erken bulgular tipik olarak kızarıklık, şişlik ve hafif hassasiyettir. Bakılacak ilk işaretler bunlardır ve sorun büyümeden harekete geçmenin tam zamanıdır. Bir diğer önemli işaret, fırçalarken, diş ipi kullanırken ya da yerken görülen kanamadır.

Diğer belirtiler arasında geçmeyen ağız kokusu, ağızda kötü tat ve çiğnerken hafif rahatsızlık sayılır.

İlerlemiş Belirtiler

Gingivit gereğince ele alınmadığında periodontite dönüşür. Hastalığın bu ilerlemiş biçimi geri dönüşsüz hasar ve karmaşık diş tedavilerine varan komplikasyonlar bırakır. Erken belirtileri görmezden gelmek şu tabloya tırmanabilir:

• Diş etleriniz çekilmeye başlayıp diş yüzeyini açığa çıkarabilir ve dişlerinize uzamış bir görünüm verebilir.
• Enfekte dişlerin diş eti hattında iltihap ve başka sıvılar belirebilir.
• Dişleriniz sallanmaya başlayabilir ve yemek yerken ağrıyabilir.

Bu durumların herhangi birinde vakit kaybetmeden diş hekimine başvurmalısınız; çünkü bunlar ilerlemiş diş eti hastalığının açık işaretidir.

Diş Eti İltihabına Karşı Evde Yapılabilecekler

Hastalığın ilerlemiş evreleri profesyonel bir diş ekibinin müdahalesini şart koşsa da diş eti iltihabını önlemek ya da yatıştırmak için evde yapabileceğiniz çok şey var. İşte diş eti sağlığınızı iyileştirecek bazı değerli öneriler:

Ağız Hijyenini Güçlendirin

İyi ağız hijyeni, sağlıklı diş etlerinin temelidir. Rutini en verimli kılmanın ve en sık görülen sorunları önlemenin yolu, tutarlı ve etkili olmaktan geçer.

Dişlerinizi günde en az iki kez florürlü diş macunuyla ve yumuşak kıllı fırçayla fırçalamalısınız. Daha çok artık temizler diye sert kıllı fırça kullanıyorsanız yarardan çok zarar veriyor olabilirsiniz; sert kıllar diş etini örseleyerek tahrişe, çekilmeye ve mine aşınmasına yol açabilir.

Ayrıca diş ipini ya da ağız duşunu günlük rutininize katın; dişlerin arasındaki alanları temizlemenin vazgeçilmez yolu budur. Diş ipi ara yüzlerdeki plağı ve yemek artıklarını uzaklaştırır, diş taşı oluşum riskini azaltır ve florürün ulaşılması güç diş yüzeylerine erişmesine yardım eder.

Tuzlu Su ya da Antibakteriyel Gargara Kullanın

Bir bardak ılık suya 1/2 çay kaşığı tuzla hazırlanan tuzlu su gargarası diş eti iltihabını azaltmaya yardım edebilir; bakterileri denetim altında tutmaya ve dokuları yatıştırmaya katkı sağlayabilir. Reçetesiz satılan alkolsüz antibakteriyel gargaralar, özellikle klorheksidinli ya da setilpiridinyum klorürlü olanlar, diş eti iltihabını yönetmeye ve vücudunuzun iyileşme sürecine destek olabilir.

Yine de reçetesiz ürünlerin profesyonel diş tedavisinin yerini tutmadığını aklınızda tutun. Sorun sürerse ya da yukarıda sayılan ilerlemiş işaretlerden birini fark ederseniz en kısa sürede diş hekiminizden randevu alın.

Beslenmenizi ve Su Tüketiminizi İyileştirin

Ne yediğiniz diş eti sağlığınızda yaşamsal rol oynar. Şekerli yiyecekleri ve içecekleri azaltmak, vücudunuzun iltihapla daha iyi ve daha hızlı baş etmesine yardım eder; çünkü şeker, diş eti hastalığını besleyen bakterileri doyurur. Bağışıklık sisteminizi ve doku onarımını desteklemek için portakal ve dolmalık biber gibi C vitamininden zengin besinlerin payını artırmayı da düşünebilirsiniz.

Yeterince su içmek ise tükürük üretimini sürdürerek vücudunuzun ağzınızdaki zararlı bakterilerle doğal yoldan savaşmasına yardım eder.

Diş Eti İltihabında Profesyonel Tedavi

Ne Zaman Hekime Gitmeli?

Diş eti iltihabının her işareti, hekiminize söylemeye değer. Bununla birlikte derin diş eti ceplerine, sallanan dişlere, tekrarlayan enfeksiyonlara ve diş eti hastalığıyla ilişkili diğer bulgulara karşı uyanık olmalısınız. Diş eti iltihabı hızla ve çoğu zaman iş işten geçene dek belirgin uyarı vermeden ilerler. Bu yüzden sık diş kontrolleri, erken işaretleri yakalamanın ve sorunu komplikasyonsuz çözmenin güvenilir yoludur.

Klinikte Yapılan Tedaviler

Diş taşını yalnızca bir profesyonel, diş temizliği sırasında çıkarabilir. Plak ve diş taşı biriktiyse dişlerinizi ve diş etlerinizi eski sağlığına döndürmek için profilaksi gerekir. İlerlemiş olgularda diş eti hattının altına inen derin temizlik, yani diş taşı temizliği ve kök yüzeyi düzleştirmesi gerekebilir.

Büyük ceplerin ve iltihap akıntısının olduğu olgularda hekiminiz enfeksiyonu tedavi etmek için bölgesel ya da ağızdan antibiyotik önerebilir. Hastalığın bazı ilerlemiş evreleri ise kemik hasarını onarmak için diş eti flebi ya da kemik grefti gibi cerrahi müdahale gerektirebilir.

Sürecin Devamı

Diş eti sağlığınız, kararlılığınıza ve düzenliliğinize bağlıdır. Tedaviden sonra bile diş hekiminizin önerdiği sıklıkta düzenli kontrollere gitmek şarttır. Bu ziyaretlerde hekiminiz size özel bir ağız bakım rutini ve diş etlerinizi formda tutacak özel araçlar ya da ürünler önerebilir.

Tek Dişin Çevresinde Diş Eti İltihabı Ne Anlama Gelir?

İltihap yalnızca tek dişte görülüyorsa diş eti hattının altına sıkışmış yemek parçalarına ya da yabancı cisimlere işaret edebilir. Patlamış mısır kabuğu, çekirdek ya da lifli et gibi şeyler diş eti hattının altına ya da dişlerin arasına sıkışıp tahrişe ve sınırlı şişliğe yol açabilir. Bu sorun bazen olağan hijyen araçlarıyla çözülse de genellikle bir randevu alıp işi profesyoneline bırakmak daha doğrudur.

Çatlak Diş ya da İyi Oturmamış Restorasyon

Sınırlı diş eti iltihabının bir diğer olası nedeni çatlak bir diş ya da başarısız bir restorasyondur; iyi oturmamış bir kron ya da yerinden oynamış bir kompozit gibi. Bu sorunlar zamanında ele alınmazsa apseye ilerleyebilir. Hekiminizin bölgeyi yakından incelemesi ve nedeni belirleyip tedavi planı kurmak için büyük olasılıkla röntgen alması gerekir.

Diş Eti İltihabından Kurtulmanın Özeti

Kısa bir özet:

• Doğru araçlarla ve doğru teknikle, eksiksiz bir ağız hijyeni rutini sürdürün.
• Plak ve diş taşı oluşmasın diye fırçalamayı ve diş ipini atlamayın.
• El becerinizden emin değilseniz ağız duşu ya da elektrikli diş fırçası kullanın.
• İyileşmeyi güçlendirmek ve tahrişi önlemek için sigarayı bırakın ya da azaltın.
• Yeterince su için; bağışıklık sisteminizi güçlendirmek için kalsiyumdan, C ve D vitaminlerinden ve antioksidanlardan zengin besinleri sofranıza katın.
• Diş eti iltihabını ve erken sorunları yakalamak için düzenli kontrollerinizi ve temizliklerinizi aksatmayın.