Gece Plağı

Gece Plağının Tanımı ve Kullanım Amacı

Hastaların şikayetlerine bağlı olarak alt ya da üst çeneye uygulanan şeffaf apareyler, gece plağı olarak adlandırılır. Temporomandibular bozuklukları gidermek için sıklıkla gece plağı tedavisine başvurulur. Gece plakları çoğunlukla kısa süreli kullanıma konu olduğundan hastanın dişlerinde veya çene yapısında kalıcı değişiklikler oluşmasına yol açmaz.

Gece plağı temelde diş sıkma ve diş gıcırdatma gibi alışkanlıklardan kaynaklanan rahatsızlıkları gidermek için kullanılan bir aparattır. Diş sıkma ve diş gıcırdatma gibi alışkanlıklara bağlı olarak baş ağrısı, çene ağrısı ve dişlerde aşınma gibi sorunlar yaşanabilir.

Diş sıkma ve gıcırdatma sorunlarının en sık görülen nedenleri arasında stres, yorgunluk, uyku apnesi, diş ve çene yapısı anormallikleriyle kullanılan bazı ilaçların yan etkisi sayılabilir. Gece plağı kullanmak dişlerin korunmasını sağlayarak dişlerde aşınma ve ağrı oluşumu önlenebilir.

Bu tür durumların yanı sıra bazı diş hekimliği prosedürlerinin ardından gece plağı kullanılması gündeme gelebilir. Kişi uykudan uyandıktan sonra çene ve boyun bölgesinde ağrı hissediyorsa, diş hassasiyeti, uyku bozukluğu ve omuz ağrısı gibi sorunlar yaşıyorsa, gece plağı kullanımından fayda sağlanabilir. Gece plağı kullanmak dişlerin ve çene yapısının iyileşmesi sürecini destekler, tedavi sonrası yaşanması olası ağrıyı azaltabilir.

Gece plağı kullanmak dişlerin daha fazla zarar görmesini önlemeye yardımcı olan bir unsurdur. Çene plağının kullanılması yoluyla çenedeki bozuklukların ortadan kaldırılması söz konusu olabilir. Hasta özelinde üretilen gece plağı kullanılarak zaman içerisinde çene kasları güçlendirilebilir. Tedavinin ardından dişler sıkıldığında çene kaslarının önceki kadar büyük ve sert olmadığını gözlemlemek mümkündür.

Gece Plağı Nasıl Kullanılır?

Gece plağı, uyku sırasında dişleri sıkma ya da gıcırdatma sonucu çenede gerçekleşen istenmeyen hareketlerin dişlerde herhangi bir zarara neden olmasını önleyen bir aparattır. Dişlerde aşınma ve kayma oluşmasını önlemek için gece plağı kullanımına sıklıkla rastlanır. Ne yazık ki, pek çok kişi diş sıkma ve gıcırdatmanın ne kadar ciddi bir sorun olduğunun farkında değildir. Bunun sonucunda uzun vadede dişlerin kırılması ya da diş minesi kaybı gibi sorunlar sıklıkla görülmektedir.

Diş sıkma, diş gıcırdatma, çene kayması, diş gıcırdatma ve dişlerde yanlış dizilimler bulunması gibi durumlarda gece plağı kullanımı sıklıkla tercih edilir. Çoğunlukla hasta gece plağı kullanmaya başladıktan birkaç gün sonra baş ve çene bölgesindeki ağrıların azalmaya başladığını görebilir. Çünkü gece plağı kullanmaya başlayınca günlük yaşamdaki stres ve çeşitli sorunlardan kaynaklanan diş sıkma ve gıcırdatma problemleri ortadan kalkabilir.

Gece plağı kullanım kararı, yapılan muayeneden sonra diş hekimi tarafından verilir. Diş hekimi hastanın yaşadığı sorunları dinler, hastanın ihtiyaçlarına göre tedaviyi planlar. Daha sonra hastanın diş ve çene ölçülerini alıp bu ölçüleri kullanarak kalıpları çıkarır. Gece plağının kalıplara uygun olarak tasarlanması sayesinde gece plağı tedavisi başarılı olabilir.

Gece plağı, hastadan alınan ölçülere bağlı olarak hazırlandıktan hemen sonra kullanılmaya başlanabilir. Kullanım süresi tedavi sürecinde en çok dikkat edilmesi gereken noktalardan biridir. Gece plağı kullanım süresi noktasında mutlaka diş hekiminin önerilerine uyulmalıdır.

Gece plağının temizliğini hassas bir şekilde gerçekleştirmek, uzun süreli ve sağlıklı bir şekilde kullanım için çok önemlidir. Bunu sağlamak için gece plağı temizliğini, ağız ve diş bakım rutininin bir parçası haline getirmek gerekir. Gece plağının temizliği yapılırken sıcak su kullanımından kaçınılmalıdır. Bu noktaya dikkat edilmemesi halinde gece plağının plastiği yumuşayabilir.

Ayrıca her kullanım sonrası gece plağını yıkamak gerekir. Temizlik işlemini yalnızca su ve yumuşak kıllı diş fırçası yardımıyla ve nazikçe yapmak, gece plağında herhangi bir aşınma meydana gelmesini önler. Temizlenen gece plağının nemli olmayan bir ortamda kurutulması gerekir. Gece plağı düzenli olarak temizlendiğinde, uyku sırasında gece plağı üzerinde biriken kalıntılar giderilebilir.

Tedavi Süreci

1. 01Konsültasyon: İlk muayene ve ihtiyaç değerlendirmesi; gerekirse görüntüleme.
2. 02Uygulama: Ölçü, üretim, ayar.
3. 03Takip: Sonuçların değerlendirilmesi ve bakım yönergeleri.

Gece Plağının Faydaları

Diş hekimleri tarafından her hasta özelinde hazırlanan şeffaf aparatlar olan gece plakları, diş sıkma ve diş gıcırdatma gibi sorunların neden olduğu diş aşınmalarının ve ağrıların önlenmesine yardımcı olur.

Dişlerin sıkılması ve gıcırdatılması nedeniyle çene kaslarında ve dişlerde aşınma meydana gelebilir. Gece plakları bu sorunu önleme konusunda kritik bir rol üstlenir. Gece plağı aynı zamanda bir ağız koruyucu görevini üstlendiğinden kullanımı sıklıkla tercih edilir. Hastalardan alınan ölçülere göre hazırlanan şeffaf gece plaklarının ağıza yerleştirilmesi sayesinde dişlerin korunması sağlanabilir.

Dişlerde ileri düzey hasar oluşmasını önlemek, çiğneme kaslarındaki gerilimi azaltmak, dokuların yeteri miktarda kanlanmasını sağlamak ve temporomandibular eklem şikayetlerini ortadan kaldırmak için gece plağı kullanılabilir.

Gece plağı bruksizm sorunu yaşayan kişilerin yaşam kalitesinin artmasına yardımcı olur. Farklı yaş gruplarından pek çok kişi uyku sırasında bilinçsiz bir şekilde dişlerini sıkıp gıcırdatır. Bu alışkanlık nedeniyle dişlerde aşınma, kırılma ve çenede ağrı ortaya çıkabilir. Gece plağı sayesinde dişlerin gıcırdatılması, buna bağlı olarak birbiriyle teması ve dişlerin zarar görmesi önlenebilir.

Bruksizm sorununa bağlı olarak çene kaslarında ve çene eklemlerinde baskı oluşabilir. Bunun sonucunda baş ağrısı, yüz ağrısı ve çene ağrısı yaşanabilir. Gece plağı kullanmak, bu tür ağrıların azaltılmasını ya da ortadan kaldırılmasını sağlayabilir.

Temporomandibular eklem bozukluğu tedavisinde gece plağı kullanımına sıklıkla rastlanır. Gece plağı çene eklemlerini korur ve rahatlatır. Bu sayede TME semptomlarının hafifletilmesine katkıda bulunur.

Diş sıkma ve gıcırdatma nedeniyle uyku bozukluğu yaşayan kişiler, gece plağı kullanmaya başladığında uyku kalitelerinde artış olduğunu fark edebilir. Ayrıca gece plağı kullanan kişilerde dişlerin kırılması ve aşınması önlenir. Bu sayede dişlerin daha uzun ömürlü ve sağlıklı olması sağlanabilir.

Gece Plağı Uygulaması ve Çeşitleri

Gece plağı tedavisi yapılacak hasta muayene edilir ve ölçüleri alınır. Alınan ölçülere göre kişiye özel gece plağı hazırlanır. Gece plağının doğru ölçülerle uygulanması kadar önemli olan diğer bir konu ise doğru kullanılmasıdır.

Gece plağı uygulama kararı diş hekimi tarafından hasta özelinde verilir. Bu kapsamda diş hekimi hastayı muayene eder. Dişlerin mevcut durumunu ve gece plağı tedavisine uygun olup olmadığını değerlendirir.

Hasta gece plağı tedavisine uygun bulunduğu takdirde, dişlerden özel bir kalıp alınarak hastanın dişlerine tam olarak uyacak bir ölçü elde edilir. Kalıbın hazırlanmasının ardından gece plağı üretiminde kullanılacak olan malzeme seçilir ve kalıba dökülür.

Kalıp dişlere tam olarak oturacak şekilde hastanın ağzına yerleştirilir. Ağza tam olarak oturan kalıbın içindeki gece plağının malzemesi diş hekimi tarafından sertleştirilir. Tamamen sertleşen gece plağı hastaya teslim edilir. Hasta kullanım sürecinin nasıl olacağına ilişkin detaylı bir şekilde bilgilendirilir.

Hasta gece plağını kullanırken plağın tam olarak ağzına oturduğundan emin olmalı ve dişlerini sıkmamaya özen gösterilmelidir. Gece plağının kullanımına devam edildiği süre boyunca düzenli olarak temizlenmesi ve bakımı ihmal edilmemelidir.

Gece Plağı Çeşitleri

Gece plağı malzemesine göre sert akrilik, yumuşak ve sert ile yumuşak katmanı birleştiren çift katmanlı (hibrit) olmak üzere üç çeşitte üretilir. Bu çeşitleri karşılaştıran çalışmalar küçük örneklemlidir ve bir çeşidin diş aşınmasını diğerinden daha çok önlediğini gösteren randomize çalışma yoktur; 52 randomize çalışmayı derleyen sağlık teknolojisi değerlendirmesi bruksizmde diş aşınmasını ölçen hiçbir çalışma bulamadı (PubMed 32065109).

Sert ve yumuşak plak arasındaki farklar tek tek küçük çalışmalardan geliyor ve toplu analizde silikleşiyor. Uyku bruksizminde 12 çalışmayı derleyen meta-analiz, yumuşak ve sert plakların çiğneme kası aktivitesini ve ısırma kuvvetini değiştirmediğini, kanıtın kesinliğinin düşük ya da çok düşük olduğunu bildirdi (PubMed 38421263). Plak çeşidi bu nedenle muayenede şikayete, eklem bulgusuna ve hastanın plağı her gece takabilmesine göre seçilir.

Gece Plağı Kullanırken Dikkat Edilmesi Gerekenler

Gece plağı akşam yeme içme tamamlandıktan ve dişler fırçalandıktan sonra dişlerin üzerine yerleştirilerek kullanılmaya başlanmalıdır. Eğer hasta uyanık haldeyken de dişlerini sıkmaya devam ediyorsa, diş hekimi gece plağının gündüz saatlerinde kullanılmasını da önerebilir. Bruksizm sorunu olan hastalarda diş sıkma alışkanlığı genellikle yoğun stres altında artar. Bu tür durumlarda gece plağının gün içerisinde kullanılması fayda sağlayabilir.

Gece plağı kullanmak hiçbir zarar neden olmaz. Bununla birlikte gece plağının ne kadar süre kullanılacağı konusunda diş hekiminin önerilerine uyulması gerekir. Gece plağı tedavisinden fayda sağlamak için hasta kendisine önerilen süre boyunca düzenli bir kullanım sağlamalıdır. Gece plağı ağızda herhangi bir soruna neden olursa, hemen diş hekimine başvurulmalıdır. Bu sayede hem hastanın konforunu hem tedavinin başarısını sağlamak mümkün olabilir.

Gece plağının kullanım süresi daha önce de belirtildiği üzere hasta özelinde değişir. Bu süre genellikle 6 ay ila 3 yıl arasında değişiklik göstermekle birlikte diş sıkma ve gıcırdatma sorununun derecesine, kullanılan gece plağının türüne, kalitesine ve diğer benzer etkenlere bağlı olarak belirlenir.

Gece plağı kullanımı sırasında dikkat edilmesi gereken en önemli nokta, özellikle sıcak yiyecek ve içecekler tüketilirken gece plağının çıkarılmasıdır. Gece plağının şeffaf bir yapısı vardır. Bu nedenle kullanım sırasında estetik kaygılara neden olmaz, gün içerisinde de konforlu bir şekilde kullanılabilir.

Gece plaklarının hassas bir yapısı olduğu gerçeği göz ardı edilmemelidir. Yemek artıklarıyla ya da yağ birikimleriyle doğrudan temas etmesi halinde gece plaklarının kısa süre içerisinde deforme olması riski vardır. Gece plağı temizliğinin düzenli olarak yapılması da son derece önemlidir. Temizlik aşamasında sabun ve diş macunu kullanılması tercih edilebilir. Sabun ya da diş macunu yumuşak kıllı diş fırçalarıyla uygulanır ve gece plağı hassas bir şekilde temizlenebilir.

Gece Plağının Değiştirilmesi ve Bırakılması

Çeşitli nedenlere bağlı olarak gece plağının değiştirilmesi ihtiyacı doğan durumlarda diş hekiminin hastadan yeniden ölçü alması ve bu ölçülere göre yeni diş plaklarının hazırlanması gerekir. Gece plağının artık hastanın diş yapısına uymaması, renginin solması, gece plağı kullanımından dolayı hastanın ağız içinde yara oluşması, gece plağında yırtık, delik ya da çatlak oluşması gibi durumlarda gece plağının değiştirilmesi gerekliliği doğar.

Hastalar normal şartlar altında diş sıkma ya da gıcırdatma sorununun ortadan kalkmasıyla birlikte gece plağı kullanımını bırakabilir. Ancak gece plağı kullanımının bırakılmasına ilişkin karar, hasta muayene edildikten sonra diş hekimi tarafından verilir. Diş sıkma ve diş gıcırdatma ağız ve diş sağlığını olumsuz yönde etkilemekte olup bu tür sorunlar yaşayan kişiler vakit geçirmeksizin diş hekimine başvurmalıdır.

Tedavi Planını Neler Belirler?

Gece plağı, diş sıkma ve gıcırdatma problemlerini önlemek için hasta özelinde tasarlanır. Kişiye özel olarak üretilmesi nedeniyle gece plağı farklı boyutlarda olabilir. Bu nedenle gece plağı kullanmak için diş hekimine başvurmak ve diş hekiminin aldığı ölçülere göre hazırlanan gece plağını kullanmak gerekir.

Gece plağının tasarımı hasta özelinde; diş ve çene yapısının ölçülerine, gece plağı üretiminde kullanılan malzeme ve bu malzemenin kalitesi gibi unsurlara bağlı olarak değişiklik gösterebilir. Bunun yanı sıra gece plağı uygulamasını gerçekleştiren diş hekiminin uzmanlığı ve deneyimi de gece plağı sürecinde etkili olan unsurlar arasında sıralanabilir.