Çene Eklemi & Diş Sıkma
Bruksizm, gece plağı, eklem splinti, TME tedavisi
Diş Sıkma Tedavisi
Diş sıkma tedavisi, bruksizmin diş aşınması ve kas ağrısı gibi sonuçlarını sınırlamayı hedefler; gece plağıyla başlar, bazı vakalarda botoks eklenir.
Gece Plağı
Gece plağı, ölçü alınarak kişiye özel üretilen sert akrilik aparattır; uykuda dişleri örterek sıkma ve gıcırdatmanın dişlere binen yükünü dağıtır.
Eklem Splinti
Eklem splinti, çene eklemi ve çiğneme kası kaynaklı şikayetlerde kullanılan, dişlerin tamamını örten, kişiye özel üretilen sert akrilik ağız içi aparattır.
Çene Eklemi Tedavisi
Çene eklemi tedavisi, çene ekleminde ve çiğneme kaslarında ağrı, ses ve hareket kısıtlılığıyla giden temporomandibular düzensizliklerin (TMD) yönetimidir.
İlk ayrım şikayetin kaynağıdır: sorun sıkma alışkanlığından mı geliyor, yoksa eklemin kendisinden mi. Uyanık bruksizmin yaygınlığı 94 çalışma ve 49.163 kişilik meta-analizde genel nüfusta %25,9 (%95 GA %22,2-29,9) bildirilirken, çene eklemi rahatsızlığı olan kişilerde %50,0 düzeyine çıkıyor (PubMed 40716827). Gece plağı, eklem splinti, diş sıkma tedavisi ve çene eklemi tedavisi ayrı uygulamalardır. Plaklar aşınmayı ve ısırma yükünü yönetmek üzere kurulur; ağrının kaynağı eklem içindeyse plan kas değerlendirmesi ve görüntülemeyle genişler, tedavi konservatif basamaktan başlar.
- 01Plak tedavisinin kanıtı zayıftır ve bu açıkça söylenmelidir. Elli yedi çalışma ve 2.846 katılımcının incelendiği Cochrane derlemesinde tam sert stabilizasyon splinti ile plasebo arasında çiğnerken bildirilen eklem ağrısı bakımından fark gösterilememiş, incelenen bütün karşılaştırma ve sonuçlarda kanıt kesinliği çok düşük derecelendirilmiştir (PubMed 39282765).
- 02Aynı derlemede splint, tedavisiz izlemeye kıyasla çiğneme sırasındaki kas ağrısını azaltmıştır (ortalama fark -1,97; %95 GA -2,37 ile -1,57), ancak bulgu 84 katılımcılık tek bir çalışmadan geliyor ve kesinliği çok düşük (PubMed 39282765).
- 03Uyku bruksizminde plak olay sayısını azaltma eğilimi gösteriyor, ama bir plak tipinin diğerine üstünlüğü gösterilememiştir: polisomnografi ya da elektromiyografiyle tanı konmuş erişkinlerde 11 çalışmanın incelendiği sistematik derlemede stabilizasyon splinti ile diğer plak tipleri arasında anlamlı fark yok (PubMed 35356038).
- 04Gece plağı ile eklem splinti aynı amaca hizmet etmez: gece plağı diş yüzeylerini aşınmadan korumak ve yükü dağıtmak üzere kurulur, eklem splinti çene konumunu ve eklem yükünü yönetmeyi hedefler. Hangisinin uygun olduğu şikayetin kaynağına göre belirlenir.
- 1.Singh BP, Singh N, Jayaraman S, Kirubakaran R, Joseph S, Muthu MS, Jivnani H, Hua F. Çene eklemi rahatsızlıklarının yönetiminde okluzal girişimler. Cochrane Database Syst Rev 2024;9:CD012850. PubMed 39282765
- 2.Minakuchi H, Fujisawa M, Abe Y, Iida T, Oki K, Okura K, Tanabe N, Nishiyama A. Erişkinde uyku bruksizminin yönetimi, sistematik derleme. Jpn Dent Sci Rev 2022;58:124-136. PubMed 35356038
- 3.Stanisic N, Saracutu OI, Colonna A, Wu W, Manfredini D, Häggman-Henrikson B. Toplumlarda uyanık bruksizm yaygınlığı, sistematik derleme ve meta-analiz. J Evid Based Dent Pract 2025;25(3):102171. PubMed 40716827