Protez & Diş Kaplama
Zirkonyum, E-max, porselen kaplama, veneer, köprü, protez
Malzeme karşılaştırması ve protez kaplama rehberi
Zirkonyum Kaplama
Zirkonyum kaplama: metal iskeletsiz tam kaplama. Diş kesimi, dijital ölçü ve laboratuvar üretimiyle diş başına özel yapılır.
Porselen Kaplama
Porselen kaplama, klasik biçimiyle alaşım iskelet üzerine porselenin kat kat fırınlandığı metal-seramik krondur; arka bölge köprülerinde tercih edilir.
Diş Köprüsü
Diş köprüsü, eksik dişin yerini iki yandaki dişlere ya da implantlara tutunan sabit bir yapay dişle dolduran, hastanın çıkarmadığı protezdir.
Emax Diş
E-max, lityum disilikat cam seramiğin ticari adıdır; mineye yakın ışık geçirgenliğiyle laminate veneer, tam kron ya da parsiyel kaplama olarak uygulanır.
Laminate Veneer
Laminate veneer, 0,3-0,5 mm yüzey hazırlığıyla dişin yalnız ön yüzüne yapıştırılan ince seramik tabakadır; renk, biçim ve aralık düzeltmesinde kullanılır.
Prepless Lamina
Prepless lamina: diş kesimi yapılmadan mineye yapıştırılan ultra ince porselen. Bağlantının tamamı mine üzerinde kurulur.
Takma Diş
Takma diş (hareketli protez), eksik dişlerin yerini alan ve hastanın çıkarabildiği protezdir: tam protez, parsiyel protez ya da implant üstü protez.
Protez bölümünde seçim iki soruda kapanır: dişin ne kadarı kapatılacak ve restorasyon hangi seramikten üretilecek. Dişi çepeçevre saran tam kaplama tarafında zirkonyum kaplama, E-max ve metal destekli porselen kaplama; yalnız ön yüzeyi kaplayan tarafta laminate veneer ve prepless lamina yer alır. Aradaki fark ölçülmüştür: laboratuvar ölçümünde laminate veneer preparasyonu kuronal diş dokusunun ağırlıkça yaklaşık %3-30'unu götürürken, tam kaplama preparasyonu %63-72'sini götürüyor (PubMed 12070513). Bu yüzden önce teknik, sonra malzeme konuşulur; hangisinin uygun olduğu ağızda kalan sağlam mine miktarına, dişin konumuna ve ısırma yüküne göre muayenede belirlenir.
- 01Teknik ile malzeme ayrı eksenlerdir ve aynı tabloya konmaz. Laminate veneer bir tekniktir ve çoğunlukla lityum disilikat ya da feldspatik seramikten üretilir; zirkonya ile lityum disilikat ise malzemedir. "Laminate mi zirkonyum mu" sorusu bu iki ekseni aynı sütuna koyduğu için kendisiyle çakışır, çünkü lityum disilikattan yapılmış laminate veneer zaten vardır.
- 02Veneer tarafında kararı mine belirler. 66 hastada 580 porselen laminanın 12 yıla kadar izlendiği çalışmada sağkalım, preparasyon mine içinde kaldığında %99, yalnız kenarlar minede kaldığında %94; dentine yapıştırılan laminalarda başarısızlık olasılığı yaklaşık 10 kat yüksek bulunmuştur (PubMed 23342345).
- 03Tam kaplama tarafında malzemeler dar bir bantta toplanıyor. 64 çalışmalık meta-analizde diş destekli tek kronun beş yıllık sağkalımı monolitik lityum disilikatta %98,5, metal seramikte %97,1, monolitik zirkonyada %96,8 (PubMed 41489982).
- 04Zirkonya tek bir malzeme adı taşımaz, itriya oranına göre ayrışan bir ailedir: 78 laboratuvar çalışmasının derlemesinde ortalama eğilme dayanımı 4Y-PSZ'de 803 MPa, 5Y-PSZ'de 570 MPa; saydamlık arttıkça dayanım düşüyor (PubMed 40738693). Bu yüzden "zirkonyum" sözcüğü tek başına bir künye bildirmez.
- 05Prepless lamina bu bölümdeki tek geri dönüşümlü seçenektir: 0,2-0,3 mm kalınlığındaki porselen yaprak diş yüzeyi kesilmeden yapıştırılır, dolayısıyla teknik ekseninin en az müdahaleli ucunda durur.
- 1.Edelhoff D, Sorensen JA. Ön dişlerde farklı preparasyon tasarımlarının götürdüğü diş dokusu miktarı. J Prosthet Dent 2002;87(5):503-509. PubMed 12070513
- 2.Gurel G, Sesma N, Calamita MA, Coachman C, Morimoto S. Mine korunmasının porselen laminate veneer başarısızlık oranlarına etkisi. Int J Periodontics Restorative Dent 2013;33(1):31-39. PubMed 23342345
- 3.Pjetursson BE, Pitta J, Balet A, Bjarnadottir GR, Sailer I, Romandini P. Metal-seramik, katmanlı ve monolitik tam seramik diş destekli tek kronların sağkalım, başarısızlık ve komplikasyon oranları, sistematik derleme ve meta-analiz (Part 1). Int J Prosthodont 2026;39(3):308-324. PubMed 41489982
- 4.Bernauer SA, Lirgg NM, Ioannidis A, Zitzmann NU, Rohr N. Saydam zirkonyanın eğilme dayanımı, sistematik derleme. J Prosthodont Res 2026;70(2):173-182. PubMed 40738693