Çene Kırılması (Çene Kırığı Tedavisi)

Çene Kırığı Tedavisi Nasıl Yapılır?

Düşme, iş kazası ya da trafik kazası gibi çeşitli nedenlere bağlı olarak ortaya çıkan çene kırığı, acil olarak tedavi edilmesi gereken ve kişinin hayatını olumsuz yönde etkileyen bir sorundur. Ağrı, şişlik, çiğneme zorluğu ve ağızda kanama gibi belirtilere sahip çene kırığı üst çenede ortaya çıktığında yüzde şişmeye neden olabilir.

Çene kemiğini oluşturan kemiklerden birinin ya da daha fazlasının kırılması olarak tanımlanabilen çene kırığı bilinen herhangi bir neden olmaksızın da meydana gelebilir. Uzun süre dişlerin gıcırdatılmasından ya da çene sıkmadan kaynaklanan stres kırığı, spottan çene kırığının en yaygın türüdür.

Çene kırığının farklı tekniklerle tedavi edilmesi mümkündür. İyileşme sürecinde çene bölgesinin hareketsiz kalmasını sağlamak için askı ya da telle çenenin dinlendirilmesi sıklıkla tercih edilen bir yöntemdir. Çene kemiği tedavisi uygulandıktan sonra farklı ağrı kesiciler yardımıyla ağrı azaltılıp hastanın konforu artırılabilir.

Çene kırığında bir enfeksiyon olması durumunda antibiyotik tedavisine başlanmalıdır. Özellikle kemiklerin önemli ölçüde yer değiştirmesi, enfeksiyon oluşması ya da birkaç hafta iyileşmenin ardından beklenen iyileşme sağlanamıyorsa cerrahi müdahaleye gereksinim duyulabilir.

Çene kırığı amacıyla en yaygın kullanılan tedavi, çenenin splintlenmesi ve ağrı kesici reçete edilerek çenenin iyileşmesinin beklenmesidir. Bu aşamada kırığın yer değiştirmesi durumunda röntgen çekilerek çenede kırık olup olmadığı ya da çene kemiği erimesi sorunu bulunup bulunmadığı tespit edilebilir. Yüzde şiddetli ağrı olması ya da ağzın düzgün açılamaması durumunda vakit geçirmeden ortodontiste ya da ağız cerrahisine başvurulmalıdır.

Çene kırığı tedavisine başlanmadan önce ağız ve çene muayene edilir, böylece bir kırık olup olmadığı tespit edilir. Çenede kırık varsa, ameliyat gerekliliği olup olmadığına karar vermek gerekir. Bu aşamada genellikle çene kırığının kendiliğinden iyileşmesi için zamana ihtiyaç olup olmadığının belirlenmesi için röntgen çekilir. Çene kırığı tedavisinin amacı, çene kırığının düzeltilmesi ve iyileşene dek yerinde tutulmasıdır. Bunun için kemiğe vida yerleştirilebilir ya da kırık bölgesini stabilize etmek için vidalı bir plaka kullanılabilir.

Tedavi Süreci

1. 01Muayene & Görüntüleme: Ağız ve çene muayene edilir, röntgenle kırık ve yaygınlığı tespit edilir.
2. 02Anestezi: Ağrı kontrolü için lokal anestezi ya da gerektiğinde genel anestezi uygulanır.
3. 03Sabitleme: Kemik parçaları yerine oturtulur, plaka-vida veya telle sabitlenip iyileşme takip edilir.

Çene Kırığında Belirtiler ve Tedavi Süresi

Çene Kırığı Tedavisi Ne Kadar Sürer?

Çene kırığı tedavisi ortalama 4 hafta sürer. İyileşme süreci her hasta özelinde çene kırığının büyüklüğüne ve neden olduğu hasara bağlı olarak değişiklik gösterebilir. Buna bağlı olarak 8 haftaya kadar uzayabilir.

Hastanın muayene sonrası ilk tedavisi anesteziyle başlamakta olup böylece hastanın ağrı çekmesini önlemek mümkündür. Hastanın dişlerinin birbirine kavuşmadığı durumlarda gerekli tedavi gerçekleştirilir. Hasta anestezi etkisiyle herhangi bir ağrı duymaksızın tedaviye alınır. Çenede oluşan hasarın durumuna göre ilk olarak kemiklerin yerine oturması sağlanır. Kemik kaybının yaşanması halinde metal parçalar ya da kemik eklenmesi gerekliliği doğabilir. Tel kullanılması yoluyla çene bağlanır.

Çene Kırığı Ameliyatı Kaç Saat Sürer

Çene kırığı ameliyatı, tek başına alt çene kırığında yayımlanmış ölçümlere göre ortalama iki saatin biraz altında sürer. Tek başına alt çene kırığı olan 50 hastanın rastgele iki gruba ayrıldığı çalışmada ortalama ameliyat süresi bir grupta 108, diğerinde 117 dakika ölçülmüş; dişlere takılan tel çubukların (ark bar) yerleştirilmesi bu sürenin 14 ile 37 dakikasını almıştır (PubMed 30075133). Çeneleri geçici olarak bağlamak için klasik tel çubuk yerine vida ya da hibrit çubuk gibi yöntemler kullanıldığında, 24 çalışmayı inceleyen derlemede toplam ameliyat süresi ortalama 30,33 dakika kısalmış, bu fark anlamlılık sınırında kalmıştır (PubMed 38520780). Bu ölçümler yalnız tek başına alt çene kırıklarını kapsar; birden fazla kırık ya da yüzün başka kemiklerinde eşlik eden kırık bulunan hastada süre görüntüleme sonrası planlamayla belli olur.

Çene Kırığı Kendiliğinden Geçer Mi

Çene kırığı yalnız kemik uçları az kaymış ve dikkatle seçilmiş vakalarda ameliyat yapılmadan, yumuşak diyet ve düzenli kontrolle iyileşebilir. Bir yıl içinde bir travma merkezine yönlendirilen 155 alt çene kırığının 34'ü (%22) ameliyatsız izlenmiş, hepsinde röntgendeki kayma çok azmış; 34 hastanın ikisine geçmeyen ağrı nedeniyle sonradan ameliyat önerilmiş, geri kalanlar yaralanmadan 6 hafta sonra komplikasyonsuz iyileşmiş ve başarı oranı %97 bildirilmiştir (PubMed 36180319). Bu seriye çene eklemi başı (kondil) kırıkları alınmamıştır. Çocuklarda ve eklem kapsülü içindeki kırıklarda ise ilk tercih ameliyatsız tedavidir (PubMed 32642028). Ameliyatsız izlemde de seçim röntgen ve kapanış muayenesiyle yapılır, hasta düzenli kontrole çağrılır; yazarlar bu yolun hastaların yalnız küçük bir bölümüne uygun olduğunu belirtir (PubMed 36180319).

Çene Kırığı Belirtileri Nelerdir?

Çene kırığının neden olabileceği belirtiler şu şekilde sıralanabilir:

• Çene kırığı özellikle çenenin hareketlenmesiyle artan bir ağrıya neden olabilir
• Çene kırığının oluştuğu bölgede, çenede ya da yüzme belirgin şişlik ve morarma ortaya çıkabilir.
• Çene kırığı çene kemiklerinin yerinden oynamasına ve yüzde belirgin bir asimetri oluşmasına neden olabilir. Yüzün iki tarafı arasında şekil farklılıkları oluşabilir.
• Kırığa bağlı olarak çene hareketinde kısıtlanma, çeneyi açma ve kapama sırasında zorluk yaşanabilir.

Çene Kırığı Ne Kadar Sürede İyileşir?

Çene kırığı iyileşme süresi hastanın yaşına, genel sağlık durumuna, kırılmanın hangi kemik bölgesinde bulunduğuna, kırığın kaç parçalı olduğuna ve benzer unsurlara bağlı olarak değişiklik gösterebilir. Bu süre genellikle 4 ila 8 hafta arasında değişir. Tam iyileşme süreci ise genellikle 6 ay içinde tamamlanır.

Çene Kırığından Sonra Hafta Hafta İyileşme

Çene kırığından sonra iyileşme ilk günlerde şişlik ve ağız açma kısıtlılığıyla başlar, 2. ile 6. haftalar arasında beslenme ve ısırma kuvveti kademeli olarak düzelir, ağız açıklığının sağlıklı kişilerle karşılaştırıldığı ölçümler ise 3. ve 6. aya uzanır. Aşağıdaki tablo bu dönemleri, her birini ölçen çalışmayla birlikte gösterir. Süreler kırığın yerine, kaç parçalı olduğuna ve uygulanan sabitleme yöntemine göre değişir.

Isırma kuvvetinin seyri 40 hastalık karşılaştırmalı çalışmada ölçülmüş; kuvvet 2., 4. ve 6. haftalarda her ölçümde artmış, buna rağmen 6. haftada iki tedavi grubunda da sağlıklı kontrol grubunun altında kalmıştır (PubMed 39121234). Beslenmede ise plak ve vidayla tedavi edilen hastalarda 2., 4. ve 6. haftada normal diyete dönen gruplar arasında komplikasyon ve yaşam kalitesi farkı bulunmamış, sigara içmek komplikasyon için belirgin bir risk etkeni çıkmıştır (PubMed 34311999). Tablodaki bulgular farklı kırık tiplerinden ve farklı yöntemlerden derlendiği için tek bir hastanın seyrini haftası haftasına öngörmez; kontrol muayenelerinin zamanı hekim tarafından kırığın durumuna göre belirlenir.

Çene Kırıklarında İyileşme Sürecinde Ağız Bakımı

Çene Kırıklarında Ağız Bakımı Nasıl Olmalıdır?

Çene kırığı durumunda ağız bakımı eksiksiz bir şekilde yerine getirilmeli ve ağız hijyenine gereken özen gösterilmelidir. Dişlerin düzenli olarak fırçalanmasının yanı sıra gargara yapılması da önerilir. Olası bir enfeksiyonu önlemek için doktorun tüm tavsiyeleri eksiksiz bir şekilde yerine getirilmelidir. Bu sayede hızlı ve sağlıklı bir iyileşme süreci yaşanması söz konusu olabilir.

İlk 7 günün ardından kırığın bulunduğu bölgede anormal şişlik oluşursa doktora başvurmak gerekir. Olası bir kanama durumunda da kırık bölgesi hareket ettirilmeden doktora gidilmesi önemlidir. Hastalar tedavi sürecinde çene kırığı bölgesini hareket ettirmemeli, ayrıca doktorlarının tüm önerilerine eksiksiz bir şekilde uymalıdır.

Çene Kırıklarında Dikkat Edilmesi Gerekenler

Çene kırığı tedavisinin başarılı olması ve sürecin doğru bir şekilde ilerlemesi için dikkat edilmesi gereken birçok farklı nokta vardır. Hızlı ve sağlıklı bir iyileşme sürecinin yaşanması için doktorun reçete ettiği antibiyotik ve ağrı kesici türevi ilaçların düzenli olarak kullanılması gerekir. Hastalar iyileşme süreci boyunca sıvı ve yumuşak gıdaların ağırlıklı olduğu bir beslenme programı uygulaması, çiğneme yapmamaya özen göstermesi önemlidir.

İyileşme sürecinde en önemli konulardan biri ağız hijyeninin en iyi şekilde sağlanmasıdır. Uygulanan tellerin çevresinin zedelenmemesine dikkat edilerek yumuşak fırçayla temizlenmeli ve gargara kullanılmalıdır. Cerrahi operasyonu takip eden ilk 24 saat içinde şişliğin azaltılması için buz kompresi yapılması gerekir. Bu kapsamda, buz torbası 10 dakika süreyle bölgede tutulur ve 10 dakika çekilir. İlk 4 ila 7 gün içerisinde şişlik inmeye başlamalıdır. Şişliğin inmek yerine artmaya başlaması bir enfeksiyon habercisi olabileceğinden doktora başvurulması gerekir.

Çene Kırıklarında Kesi Bakımı ve Tedavi Planı

Çene kırıklarında kesi yerinin bakımını doğru ve düzenli bir şekilde yapmak hem enfeksiyon kontrolünü sağlamak hem iz kalmasını önlemek açısından önemlidir. Ağız içerisinde yer alan dikişler nedeniyle ağız içi hafifçe fırçalanmalı ve antiseptik ağız gargarası kullanılmalıdır. Konan bandaj, ağız içindeki dikişler alınana dek çıkarılmamalıdır. Dikişlerin alınmasından sonra kesi bölgesinin sabunlu suyla ya da peroksitle temizlenmesi ve topikal antibiyotik uygulanması gerekir. Ameliyatı takip eden 6 aylık süre boyunca güneş ışınlarından uzak durmak ve güneş koruyucu kremler kullanmak, iz kalmasını önlemek açısından son derece önemlidir.

Ameliyat sırasında uygulanan genel anestezi dolayısıyla ilk 24 saat dikkat gerektirecek işlerden kaçınılması önerilir. Ayrıca tedavi sonlanana dek alkol ve sigara kullanmamaya özen gösterilmelidir. Tedavinin son derece önemli unsurlarından biri olan teller zaman içinde gevşeyebilir, aşırı gevşediğinde ise müdahale gereksinimi söz konusu olabilir.

Tedavi Planını Neler Belirler?

Düşme, darp ve kaza gibi travmatik olaylar sonucu çene kemiğinin bir ya da birden fazla yerinde kırık meydana gelebilir. Çene kırığı nedeniyle şişlik, ağrı, morarma, çiğneme ve konuşma zorluğu gibi belirtiler ortaya çıkabilir.

Çene kırığı tedavisinin planı birçok farklı faktöre bağlı olarak değişiklik gösterebilir. Bu faktörlerin başında kırığın yeri ve tipi gelir. Çene kırığının tek ya da çift taraflı, basit ya da komplike olması mümkündür. Komplike kırıklar, kemik parçalarında parçalanmaya ya da yer değiştirmesine neden olarak tedavinin seyrini etkileyebilir. Ayrıca kırığın şiddeti ile tedaviyi gerçekleştiren doktorun uzmanlığı ve deneyimi de çene kırığı tedavisinin planı üzerinde etkili olan unsurlar arasında sıralanabilir.

Çene kırığı tedavisinin planlanması için öncelikle hastanın ağız ve diş muayenesi yapılmalıdır. Çene kırığı ameliyatının kapsamı, hasta özelinde yapılan bu değerlendirmenin ardından belirlenebilir.