Kemik Tozu (Kemik Grefti)

Kemik Grefti (Kemik Tozu) Nedir

Kemik grefti, çene kemiğindeki eksik hacmi tamamlamak için eksik bölgeye yerleştirilen greft materyalidir ve dental implant tedavisi için çene kemiği desteği bağlamında değerlendirilir. Çoğu vakada toz ya da granül halinde kullanıldığı için halk arasında kemik tozu diye bilinir.

Dental implant tedavisinin başarılı olması için en önemli unsurlardan biri, uygulama yapılacak bölgede yeterli kemik desteği bulunmasıdır. Bölgede yeterli genişliğe ve uzunluğa sahip kemik desteği bulunmadığı takdirde, implant tedavisi başarılı olamaz. Bu nedenle, kemik yetersizliği olan ve implant tedavisi uygulanacak hastalarda ilk ve en önemli adım, kemik yetersizliği sorununun giderilmesi olarak kabul edilir.

Kemik grefti, genellikle dental implant tedavisi uygulanacak hastalarda sıklıkla tercih edilir. Çene kemiğinde kemik kaybı olması durumunda, kayıp olan bölgede kemik oluşturmak için bir dizi işlem uygulanır. Kemik grefti prosedürünün; kişinin kendi vücudundan alınan kemik dokusu, hayvansal kaynaklardan elde edilen greftler ya da sentetik greftler kullanılarak uygulanması mümkündür.

Cerrahi bir prosedür olan kemik grefti, alanında uzman ve deneyimli bir diş hekimi tarafından gerçekleştirilmelidir. Hastanın kemik dokusunun kullanıldığı durumlarda, genellikle çene altından greft materyali alınır. Çene kemiği üzerinde sağlam bir yapı oluşturularak implant tedavisi için uygunluk sağlanır.

Kemik grefti, implant tedavisinin uygulanmasını sağlayacak uygun bir çene kemiği oluşturulması için faydalanılan etkili bir tedavidir. Kemik grefti prosedürü sayesinde diş implantı yapılacak hastaların çene kemiği eksikliği sorunları giderilir, dental implantlar için sağlıklı ve dayanıklı bir temel hazırlanır.

Kemik Grefti Uygulanan Durumlar

Çeşitli nedenlere bağlı olarak çene kemiğinde meydana gelen kayıpların telafi edilmesi ve dental implant tedavisi için uygun bir temel oluşturulması için kemik grefti tedavisine başvurulur. Kemik grefti yapılmasını gerektiren bazı durumlar şu şekilde sıralanabilir:

Uzun süreli diş eksikliği: Çeşitli nedenlerle diş kaybı yaşanan ve uzun süreli diş eksikliği olan bölgede çene kemiğinin zayıflaması olasıdır. Zayıflamış bölgeye kemik grefti prosedürüyle kemik eklenmesi, çene kemiğinin güçlendirilmesini sağlayabilir.

Çene kemiği yetersizliği: Doğuştan gelen yapısal sorunlar, genetik faktörler ya da travmaya bağlı oluşan yetersizlikler dolayısıyla çene kemiğinde yetersizlik bulunabilir. Bu durumda çene kemiğini güçlendirmek için kemik grefti prosedürüne başvurulabilir.

Periodontal hastalıklar: Diş etlerinde ve çevre dokularda periodontal hastalıklara bağlı olarak hasar oluşabilir. Çene kemiğinde kemik kaybı oluşması halinde bu kayıpların telafi edilmesi için kemik grefti uygulanabilir.

Yanlış protez kullanımı: Dişsizlik ya da uygun olmayan protezlerin kullanılması dolayısıyla çene kemiğinde kayıp yaşanabilir. Bu kayıpların kemik greftiyle tedavi edilmesi sonucu, implant tedavisi için uygun ortam sağlanması mümkün olabilir.

Genetik faktörlere bağlı durumlar: Genetik nedenlerle zayıf çene kemiği yapısı olan kişilere kemik grefti tedavisi uygulanarak çene kemiğinin güçlendirilmesi sağlanabilir.

Kazalar ya da travmatik olaylar: Kazalar, yaralanmalar ya da travmatik olaylar dolayısıyla çene kemiğinde hasar ortaya çıkabilir. Kemik grefti uygulanarak hasarlı bölgenin düzeltilmesi hedeflenebilir.

Kemik grefti tedavisinin sağladığı avantajlardan bazıları şu şekildedir:

• Eksik ya da hasarlı kemik dokusu kemik grefti tedavisi sayesinde onarılabilir ve yeniden oluşturulabilir.
• Diş implantlarını yerleştirmek için gerekli olan kemik dokusunu sağlayabilir.
• Kemik kaybını ve deformitesini düzeltebilir.
• Ağız ve diş sağlığının iyileştirilmesine yardımcı olur.
• Fonksiyonel kayıpların geri kazandırılması sürecinde önemli bir rol oynayabilir.

Kemik Grefti Türleri ve Kemik Tozunun Kaynağı

Kemik grefti kaynağına göre dört türe ayrılır ve kemik tozu adıyla bilinen granül greftler de bu dört kaynaktan birinden gelir. Otojen greft hastanın kendi kemiğidir, allojen greft doku bankasında işlenmiş insan donör kemiği, ksenojen greft hayvan kaynaklı kemik minerali, alloplastik greft ise laboratuvarda üretilen sentetik malzemedir. Hangi türün kullanılacağı kemik eksiğinin şekline ve büyüklüğüne göre belirlenir.

Çekim soketi korumasında farklı greft materyallerini karşılaştıran randomize çalışmalar, kret genişliği ve yüksekliği, implant öncesi ek greft ihtiyacı ya da implant kaybı bakımından türler arasında klinik olarak anlamlı bir fark gösterememiştir (PubMed 33899930). Greft çoğu vakada bir bariyer membranla örtülür ve membranın açığa çıkmadığı bölgelerde yatay kemik kazancı açığa çıkanlara göre %74 daha fazla bulunmuştur (PubMed 29368353).

Sinüs Lifting ile Sinüs Tabanı Yükseltmede Açık ve Kapalı Teknik

Sinüs lifting, üst çenenin arka bölgesinde kalan kemik yüksekliği standart bir implanta yetmediğinde sinüs zarını kaldırarak implant için yer açan kemik grefti uygulamasıdır ve tıp dilindeki adı sinüs tabanı yükseltmedir (PubMed 25123761). İki yaklaşımı vardır. Açık sinüs lifting olarak bilinen lateral pencere tekniğinde sinüse yandan açılan bir pencereden ulaşılır. Kapalı sinüs lifting olarak bilinen krestal ya da osteotom tekniğinde sinüs tabanı, implant yuvasının içinden çapı giderek artan osteotomlarla yükseltilir. Kapalı teknik lateral pencereye göre daha az girişimseldir ve uygulanan her 10 hastadan 9'undan fazlası işlemi yeniden yaptırmaya razı olduğunu bildirmiştir (PubMed 25123761).

Teknik seçimini büyük ölçüde kalan kemik yüksekliği belirler. Osteotom tekniğini inceleyen 25 çalışmalık sistematik derlemede 3.092 implantın başarısızlık oranı %3,85 bulunmuş, 4 mm'nin altındaki başlangıç kemik yüksekliği implant başarısını etkilemiş, 4 mm'nin üzerindeki yükseklik etkilememiştir (PubMed 24818194). Lateral pencere tekniğini en az 5 yıl izleyen 11 çalışmanın meta-analizi kalan kemiği 6 mm ve altındaki hastaları kapsamış ve yıllık implant kaybını %0,43 bulmuştur; implantın aynı seansta ya da sonradan yerleştirilmesi ve greftin hastanın kendi kemiği ya da kemik yerine geçen materyal olması bu sonucu değiştirmemiştir (PubMed 30624789).

İki yaklaşımda implant sağkalımı benzerdir ve 17 çalışmalık meta-analizde açık ile kapalı teknik arasında istatistiksel fark bulunmamıştır (PubMed 36511050). Komplikasyonların türü tekniğe göre değişir. 74 çalışmada 4.411 işlemi inceleyen sistematik derlemede lateral teknikte sinüs zarı yırtılması ve sinüzit kapalı tekniğe göre daha sık görülmüş, kapalı teknikten sonra bazı çalışmalarda baş pozisyonuna bağlı baş dönmesi (benign paroksismal pozisyonel vertigo) bildirilmiştir (PubMed 35737681). Kapalı teknikte zar yırtılması hastaların %3,8'inde, ameliyat sonrası enfeksiyon %0,8'inde görülmüştür (PubMed 25123761). İyileşme süreci ve greftin olgunlaşması sinüs lifting nedir yazısında ayrıntılı anlatılıyor.

Kemik Grefti Sonrasında Ne Olur, Ağrı Olur mu?

Diş kemiği grefti, genellikle minimal düzeyde ağrı ve rahatsızlık hissine neden olur. Diğer yandan diş kemiği grefti tedavisi sırasında hissedilen ağrı; ağrı eşiğine, cerrahi müdahaleye karşı duyarlılığa ve uygulama bölgesine bağlı olarak hasta özelinde değişebilir. Çekimle birlikte greft ve emilebilen membran uygulanan 27 hastanın izlendiği çalışmada ağrı, şişlik ve ağız açma güçlüğü 2. günde en yüksek düzeye çıkmış, o gün hastaların %41-56'sı orta ya da şiddetli belirti bildirmiş, belirtiler sonraki günlerde azalmış ve hastaların çoğu dönem boyunca hafif belirti yaşamış ya da hiç yaşamamıştır (PubMed 37419383).

Diş kemik grefti genellikle lokal anestezi altında gerçekleştirilen bir prosedürdür. Uygulama bölgesinin lokal anesteziyle uyuşturulması, operasyon sırasında ağrı hissedilmesini önler. Prosedürün ardından hastalar hafif ila orta düzeyde rahatsızlık hissedebilir. İşlem sonrası oluşabilecek rahatsızlık hissi; operasyonun karmaşıklığına, kullanılan diş kemik grefti türüne ve hastanın genel sağlık durumuna bağlı olarak değişiklik gösterebilir.

Prosedür sonrası oluşabilecek ağrı ve rahatsızlığın azaltılması için diş hekimlerinin reçete ettiği ağrı kesiciler ve anti-enflamatuar ilaçlar kullanılabilir. Bu sayede, iyileşme sürecinin konforu optimize edilebilir.

Diş kemiği grefti tedavisinden sonra iyileşme süresi; hasta özelinde yapısal özelliklere ve kullanılan diş kemiği grefti türüne bağlı olarak farklılaşabilir. Ağrı ve rahatsızlık hissi genellikle birkaç gün içinde azalır, iyileşme süreci sorunsuz bir şekilde ilerler.

Kemik Tozu Ameliyatı Nasıl Yapılır?

• Diş kemiği grefti tedavisinin ilk adımı, hastanın genel sağlık durumunun değerlendirilmesi ve çene kemiğindeki eksikliklerin belirlenmesidir.
• Hastaya lokal anestezi uygulanır.
• Uygun greft materyali seçilip kemik eksikliği bulunan bölgeye yerleştirilir.
• Çene kemiğini desteklemek ve güçlendirmek amacıyla kullanılan greft sabitlendikten sonra dikiş atılıp prosedür tamamlanır.
• Kemik grefti tedavisi genellikle lokal anestezi altında gerçekleştirilir. Hasta özelinde gerek görülmesi halinde sedasyon uygulanması gündeme gelebilir.
• Kemik grefti işleminin süresi, kullanılan greft türüne ve işlemin karmaşıklığına bağlı olarak değişiklik gösterebilir.

Tedavi Süreci

1. 01Değerlendirme: Genel sağlık durumu ve çene kemiğindeki eksiklik belirlenir.
2. 02Anestezi: Bölge lokal anesteziyle uyuşturulur; gerekirse sedasyon eklenir.
3. 03Greft & Dikiş: Uygun greft materyali eksik bölgeye yerleştirilir, membranla örtülür ve bölge dikilir.

Kemik Grefti Sonrası İyileşme Ne Kadar Sürer?

Diş kemiği grefti iyileşme süreci; hastanın genel sağlık durumuna, kullanılan greft materyaline, hastanın prosedür sonrası diş hekiminin önerilerine ne kadar uyduğuna ve diğer çeşitli etkenlere bağlı olarak değişebilir. İşlem sonrasındaki ilk 1 ila 2 hafta içinde hafif düzeyde ağrı, şişlik ve kanama görülebilir. Diş hekiminin reçete ettiği ilaçların düzenli olarak kullanılmasıyla bu süreçte hastanın konforu optimize edilebilir.

Diş kemiği grefti prosedüründen sonraki birkaç hafta ila birkaç ay içinde greft materyalinin çene kemiğiyle bütünleşme süreci başlar. Uzun vadeli iyileşmenin sağlanması için birkaç aylık bir süreye gereksinim duyulur. Bu süreç tamamlandıktan sonra diş implantı uygulanabilir.

Kemik grefti tedavisinden sonraki iyileşme süreci boyunca tedavi bölgesi temiz tutulmalı, gerekli ağız içi bakımlar aksatılmamalıdır. İşlemden sonra ağız hijyenine gereken özenin gösterilmemesi, enfeksiyon ve çeşitli diş problemleri yaşanmasına neden olabilir. Kemik grefti tedavisini izleyen ilk birkaç gün boyunca yumuşak yiyecekler tüketilmeli ve çok sıcak içecekler tüketmekten kaçınılmalıdır.

Kesi yerinde kan birikmesini önlemek için ilk 3 gün süreyle başı yüksekte tutarak uyunması önerilir. İşlemden sonra genellikle 3 ay içinde kemik grefti yapılan bölgede istenen kemik yoğunluğuna erişilir. Bu süreç içerisinde diş hekiminin talep ettiği kontrollere gidilmesi aksatılmamalıdır.

Kemik Greftlerinin Çalışma Prensibi

Kemik greftleri, çene kemiği ya da diş eti üzerinde eksik olan kemik dokusunu yerine koymak veya yenilemek için kullanılır. Çeşitli yollarla çalışan kemik greftleri, kemik yenilenmesini teşvik eder.

• Kemik grefti materyali, kemik eksikliği olan bölgeye yerleştirildiğinde, bölgede yeni kemik oluşumunu teşvik eder. Greft materyali, çevredeki canlı dokularla birleşir ve yeni kemik dokusunun oluşmasını destekler.
• Kemik greftleri, çoğu zaman eksik kemik dokusunu yerine koymak için bir iskelet görevini üstlenir. İmplant yerleştirme gibi prosedürlerde ya da diş çekiminden sonra kemik kaybını önlemek için destekleyici materyal olarak kullanılabilir.
• Kemik greftleri, kemik hücrelerinin eksik bölgeye yerleşmesini ve çoğalmasını teşvik eder. Bu, greft materyalinin çevredeki canlı dokularla uyumlu olmasına ve kemik hücrelerinin greft materyaline kolayca yerleşmesine bağlıdır.
• Kemik greftleri, vücuttaki doğal iyileşme sürecinin hızlandırılmasını ve kemik yenilenmesini tetikleyebilir. Greft materyali, çevredeki hücrelerle etkileşime girer, inflamatuar tepkileri ve doku rejenerasyonunu teşvik edebilir.
• Kemik greftleri, eksik olan kemik dokusunun hacmini ve yoğunluğunu artırmaya yardımcı olabilir. Böylece, çene kemiği ya da diş eti üzerindeki kemik kaybı telafi edilebilir. İmplant ve protez gibi yapılar böylece daha sağlam bir temele oturtulabilir.