3D Ağız İçi Tarayıcı: Macunsuz Dijital Ölçü Nasıl Alınır?

3D ağız içi tarama ile macunsuz ölçü

Dijital ölçü olarak da bilinen 3D ağız içi tarama, dişlerin ve diş etlerinin görünümünü küçük bir tarayıcıyla dijital veriye dönüştüren bir yöntemdir. Klasik ölçü kaşığı ve ağızda sertleşen macun kıvamındaki ölçü materyali yerine, tarayıcı başlığı ağız içinde kontrollü biçimde gezdirilir.

Ağızda macunla ölçü alınması fikri bazı hastalarda bulantı, nefes alamama hissi ya da rahatsızlık endişesi oluşturur. Ağız içi tarayıcı bu endişeleri azaltabilecek bir seçenek sunar; hangi yöntemin kullanılacağına ise planlanan tedaviye ve ağız içindeki koşullara göre hekimimiz karar verir.

Ağız içi tarayıcılar üzerine yayımlanmış klinik ve laboratuvar çalışmalarını inceleyen bir derleme, optik ölçünün hastanın rahatsızlığını azalttığını, zaman kazandırdığını ve klinik işlemleri sadeleştirdiğini bildirir (PubMed 29233132). Aynı derlemeye göre dijital ölçü alçı modele gerek bırakmaz, diş teknisyeniyle ve hastayla iletişimi de kolaylaştırır (PubMed 29233132). Hasta, taranan modeli ekranda dişlerinin gerçek görünümüyle birlikte görebilir; bu da planlanan tedavinin konuşulmasını somutlaştırır.

Derleme, yöntemin sınırlarını da aynı açıklıkla yazar. Tarayıcının ağızda neyi kolay, neyi zor kaydettiği ve hangi tedavilerde klasik ölçünün hala tercih edildiği, yöntem seçiminin ana belirleyicileridir. Bu yüzden dijital ölçü her hasta ve her tedavi için aynı biçimde uygulanmaz; muayenede ağız içi koşullar ve planlanan tedavi birlikte değerlendirilir.

Ağız içi tarayıcı ve macunla ölçüye göre farkı

Ağız içi tarayıcı, ağız içindeki diş yüzeylerini ve çevre dokuları optik olarak algılayan el tipi bir cihazdır. Tarayıcı başlığı dişlerin üzerinde ve çevresinde hareket ettirilirken cihaz, aldığı görüntüleri bilgisayar ortamında birleştirerek üç boyutlu bir ağız modeli oluşturur (PubMed 29233132).

İşlem sırasında ağzın bir süre açık tutulması gerekir, ancak ölçü materyalinin ağızda bekletilmesine ihtiyaç yoktur. Tarama tamamlandığında model ekranda incelenir; hekimimiz eksik ya da net olmayan bir bölge görürse yalnızca o alanı yeniden tarar.

Dijital model, dişlerin mevcut konumunu, birbirleriyle ilişkisini ve kapanışı değerlendirmeye yardımcı olur; laboratuvara da elektronik olarak aktarılır. Ölçünün fiziksel olarak taşınması yerine planlamada kullanılacak dosyalar üzerinden çalışılır.

Klasik yöntemde ölçü kaşığına yerleştirilen aljinat ya da silikon esaslı materyal dişlerin şeklini kaydeder ve ağızda sertleşmesi beklenir. Dijital taramada ise optik görüntüler alınır ve yazılım bunları üç boyutlu modele çevirir.

En belirgin fark, ağızda ölçü materyalinin bulunmamasıdır. Yirmi dört katılımcıyla yapılan karşılaştırmalı bir çalışmada hastalar dijital ölçüyü klasik yönteme göre daha konforlu bulmuş, toplam işlem süresi de dijital yöntemde daha kısa ölçülmüştür (PubMed 24479892). Bu çalışmaya daha önce hiçbir ölçü yöntemiyle deneyimi olmayan 12 kadın ve 12 erkek katılmış, her katılımcıdan önce polieter materyalle klasik ölçü, ardından ağız içi tarayıcıyla dijital ölçü alınmıştır (PubMed 24479892). Katılımcılar, ölçü alındıktan hemen sonra doldurdukları standart ankette dijital yöntemi tercih etmiştir (PubMed 24479892). Bulantı refleksi belirgin olan kişiler için bu fark özellikle önemlidir.

Dijital ölçünün doğruluğu ve sınırları

Doğruluk tarafında dürüst bir ayrım gerekir. Sistematik bir derlemeye göre kron ve kısa köprülerde dijital ölçünün doğruluğu klasik ölçüyle aynı düzeydedir, implant üstü kron ve köprülerde de klinik olarak kabul edilebilir uyum sağlar; buna karşılık tüm dişleri kapsayan tam ark ölçülerde klasik yöntem hala daha doğru sonuç vermiştir (PubMed 27483210). Aynı derleme dijital ölçünün daha hızlı olduğunu ve işlem süresini kısaltabildiğini, ama tam ark ölçü için klasik yöntemin önerilmeye devam ettiğini belirtir (PubMed 27483210).

Tarayıcıların hangi durumlarda zorlandığı da bilinmektedir. Ağız içi tarayıcılar üzerine yapılan derlemeye göre, küçültülmüş dişte diş eti altına inen derin kenar çizgilerini tarayıcıyla kaydetmek güç olabilir ve kanama varlığında da aynı güçlük görülür (PubMed 29233132). Yöntemin bir öğrenme süreci vardır. Güncel literatür, doğal dişler ya da implantlar üzerindeki uzun köprülerde tarayıcı kullanımını desteklememektedir (PubMed 29233132).

Bu sınırlar klinik kararı doğrudan etkiler. Bu yüzden ağız içi tarayıcı her tedavi için otomatik olarak tek seçenek kabul edilmez; diş eti kanaması, yoğun tükürük ya da sınırlı ağız açıklığı gibi durumlarda hekimimiz klasik ölçüyü tercih edebilir ya da iki yöntemi birlikte değerlendirebilir.

Pratikte bu, ölçü yönteminin tedaviye göre seçilmesi anlamına gelir. Tek bir kron ya da kısa bir köprü için dijital ölçü, klasik ölçüyle aynı doğrulukta ve hasta açısından daha konforlu bir seçenektir. Tam ark ölçü gereken ya da diş eti kenarının net kaydedilmesinin zor olduğu bir durumda ise macunlu ölçü daha güvenilir sonuç verebilir. Kararı, planlanan restorasyonun türü ve ağız içindeki koşullar birlikte belirler. Gerektiğinde iki yöntem aynı tedavide birlikte de kullanılabilir. Örneğin bir bölge taranırken, kenar çizgisinin net kaydedilemediği tek bir diş için klasik ölçüye başvurulabilir. Hangi yolun seçildiğini ve nedenini muayenede hekiminize sorabilirsiniz; ölçünün doğruluğu, ağızda uzun süre kalacak bir restorasyonun uyumunu belirlediği için bu seçim tedavinin önemli bir adımıdır.

Dijital taramanın kullanıldığı tedaviler ve Mosdent'te süreç

Dijital tarama farklı tedavi aşamalarında kullanılabilir.

Tarama en çok şeffaf plak tedavisinin planlanmasında ve plak serilerinin üretiminde, kron ve köprü için dijital ölçüde, inley ve onley gibi laboratuvar destekli restorasyonlarda, gece plağı ve retainer hazırlığında ve dişlerin zaman içindeki değişiminin karşılaştırılmasında devreye girer. Literatür de güncel tarayıcıların inley ve onley, tek kron ve sabit köprü gibi bir dizi protetik restorasyon için doğal dişlerde ve implantlarda yeterince doğru ölçü alabildiğini, ortodontide plak ve kişiye özel aparat üretiminde, implant tedavisinde ise rehberli cerrahide kullanılabildiğini bildirir (PubMed 29233132).

Dijital tarama tek başına tanı koymaz. Ağız içi muayene, diş eti değerlendirmesi ve gerekli görüldüğünde panoramik röntgen gibi radyografik incelemelerle birlikte ele alınır; her tedavide aynı kapsamda tarama yapılmaz.

Süreç muayene randevusuyla başlar. Hekimimiz şikayetlerinizi dinler, ağız ve diş sağlığınızı değerlendirir ve planlanan tedaviye göre dijital taramanın gerekli olup olmadığına karar verir. Tarama gerekiyorsa işlem önceden anlatılır; sırasında rahatsızlık ya da bulantı hissederseniz ekibimize söylemeniz yeterlidir, kısa aralar verilebilir ve tarama bölümlere ayrılabilir.

Elde edilen dijital kayıt, tedavi planlamasında ve gereken laboratuvar aşamalarında kullanılır. Muayenede ağızda macunla ölçü alınıp alınmayacağını, dijital taramanın sizin için uygun olup olmadığını ve tedavinin hangi aşamalardan oluşacağını çekinmeden sorabilirsiniz; yöntem seçimi her hastada kişisel değerlendirmeyle yapılır.