Diş iltihabında antibiyotik gerekiyorsa kılavuzlarda ilk seçenek penisilin grubudur ve ilaç, iltihabı temizleyen diş tedavisine ek olarak verilir. Alman S3 kılavuzuna temel olan 2026 derlemesi aminopenisilin ile beta-laktamaz inhibitörü kombinasyonunu ilk seçenek sayar, klindamisini gerekçeli penisilin alerjisi şüphesine ayırır ve doğrulanmamış alerjide sefazolin gibi sefalosporinleri anar (PubMed 42008044). Çocuklarda en sık önerilen ilk seçenek amoksisilindir (PubMed 39708565). Diş eti hastalığında (periodontit) en büyük ek yarar amoksisilin artı metronidazol kombinasyonunda görüldü (PubMed 31994207). Amerikan Diş Hekimleri Birliği kılavuzu antibiyotiği ateş, halsizlik gibi sistemik tutulumda ya da yayılma riski yüksekken önerir (PubMed 31668170). Doz ve süreyi muayenede hekim belirler.
- 01Gingivitis kemik kaybı olmayan geri dönüşümlü evredir ve tedavisi mekaniktir: diş taşı temizliği ve düzenli plak kontrolüyle tablo 7 ila 14 günde geriler, bu evrede antibiyotik endikasyonu yoktur.
- 02Periodontitte sistemik antibiyotik mekanik tedaviye eklenen bir tedavidir. 28 çalışmalık meta-analizde cep derinliği kazancı kısa vadede 0,448 mm, uzun vadede 0,485 mm ve en iyi sonuç amoksisilin artı metronidazol kombinasyonunda görüldü (PubMed 31994207).
- 03Apsede belirleyici işlem drenajdır; antibiyotik enfeksiyonun yayılmasını sınırlamak için buna eklenir, iltihap boşaltılmadan verildiğinde tabloyu maskeler.
- 04Uygunsuz reçete yaygın bir sorundur: 433 hastaneden 8.001 reçetenin incelendiği çalışmada ağız ve diş endikasyonlarındaki antibiyotik reçetelerinin %44,7'si kılavuza uyumlu, %65,3'ü uygun bulundu (PubMed 39009335).
Diş iltihabında antibiyotik çoğu vakada gerekmez. Gerektiğinde seçilen etken madde iltihabın kaynağına, alerji öyküsüne, gebeliğe ve yaşa göre değişir; tablodaki etken maddeler kılavuz ve sistematik derlemelerde geçen seçeneklerdir. Doz ve süre muayenede belirlenir, evde kalan ya da reçetesiz antibiyotiği kendi başınıza kullanmayın.
| Durum | Kaynakta geçen etken madde | Antibiyotiğin yeri | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Diş apsesi ve yayılan diş kaynaklı enfeksiyon | Aminopenisilin ile beta-laktamaz inhibitörü; amoksisilin, amoksisilin-klavulanik asit, fenoksimetilpenisilin | Drenaj, kanal tedavisi ya da çekime ek; ateş, halsizlik ya da yayılma varsa | PubMed 42008044, 33670844, 31668170 |
| Periodontit (ilerlemiş diş eti hastalığı) | Amoksisilin ile metronidazol; tek başına metronidazol; azitromisin | Diş yüzeyi temizliğine ek, seçilmiş vakada | PubMed 31994207 |
| Penisilin alerjisi | Gerekçeli alerji şüphesinde klindamisin; doğrulanmamış alerjide sefazolin gibi bazı sefalosporinler | Alerji öyküsü önce netleştirilir | PubMed 42008044 |
| Gebelik | Penisilinler; penisilin alerjisinde makrolidler | Tetrasiklin grubundan mümkün olduğunca kaçınılır | PubMed 27277144, 30442509 |
| Çocuk | Amoksisilin, ardından fenoksimetilpenisilin | Diş tedavisine ek; kilo ve alerji öyküsü seçimi etkiler | PubMed 39708565 |
Diş Eti İltihabında Antibiyotik Gerekliliği ve Gingivitis
Diş etinde şişlik, kanama, ağrı ya da iltihap fark eden birçok kişinin ilk sorusu antibiyotikle ilgilidir.
Diş eti iltihabında antibiyotik gerekir mi
Bu sorunun cevabı sanıldığı kadar basit değildir.
Çoğu vakada antibiyotik ilk tedavi seçeneği değildir. Hatta gereksiz antibiyotik kullanımı, diş eti hastalığını daha karmaşık ve zor tedavi edilir hale getirebilir.
Diş Eti İltihabı Nedir (Gingivitis ve Periodontitis Açıklaması)
Diş eti iltihabı, dişlerin çevresindeki yumuşak dokuların bakteriler nedeniyle iltihaplanmasıdır. Tıbbi adıyla bu durum periodontal hastalık olarak adlandırılır.
Ağız içinde bulunan bakteriler, düzenli temizlenmediğinde diş yüzeyinde plak tabakası oluşturur. Zamanla bu plak sertleşerek diş taşına dönüşür. Diş taşı, bakteriler için ideal bir yaşam alanıdır.
Tedavi edilmediğinde ortaya çıkan sorunlar kızarıklıktan diş kaybına kadar uzanır.
- Diş eti kızarıklığı
- Diş eti kanaması
- Diş eti çekilmesi
- Diş eti cepleri
- Kemik kaybı
- Dişlerde sallanma
- Diş kaybı
Diş eti hastalığı iki ana evrede incelenir.
Gingivitis (Başlangıç Seviyesi Diş Eti İltihabı)
Gingivitis, diş eti hastalığının en erken ve geri dönüşümlü evresidir.
Belirtileri fırçalarken kanama, kızarıklık, şişlik, ağız kokusu ve diş etlerinde hassasiyettir. Bu evrede kemik kaybı yoktur.
Gingivitis antibiyotikle tedavi edilmez. Enfeksiyon yüzeyseldir ve mekanik temizlik yeterlidir; bakteriler diş taşının içinde yaşar ve antibiyotik diş taşını ortadan kaldırmaz.
Tedavi diş taşı temizliği, doğru fırçalama ve diş ipi kullanımıdır. Bu adımlarla gingivitis 7 ila 14 gün içinde geriler.
Periodontitis ve Antibiyotik Gerekliliği
Periodontitis ve antibiyotik gerekliliği birlikte değerlendirilir.
Periodontitis, gingivitisin ilerlemesi sonucu ortaya çıkan kemik kaybı ile seyreden ciddi bir enfeksiyondur.
Periodontitisin belirtileri aşağıdaki gibidir.
- Sürekli diş eti kanaması
- Diş eti çekilmesi
- Diş etinden iltihap gelmesi
- Dişlerde sallanma
- Ağız kokusu
- Çiğneme sırasında ağrı
- Isırma dengesinde bozulma
Bu evrede tedavi edilmeyen dişlerde diş kaybı riski doğar.
Bu aşamada bazı vakalarda antibiyotik destek tedavisi gerekebilir, ancak antibiyotik tek başına yeterli değildir. 28 çalışmalık meta-analizde mekanik tedaviye sistemik antibiyotik eklemek sondalama cep derinliğinde kısa vadede 0,448 mm, uzun vadede 0,485 mm ek azalma sağladı; yan etki bildirimi antibiyotik kullanılan gruplarda daha sıktı (PubMed 31994207).
Diş Eti İltihabında Antibiyotik Ne Zaman Gerekir
Antibiyotik, mekanik tedaviye ek olarak ve hekim kararıyla aşağıdaki durumlarda gündeme gelir.
- Şiddetli periodontitis varsa
- Diş eti apsesi oluşmuşsa
- Enfeksiyon çevre dokulara yayılmışsa
- Yüzde şişlik ve ateş varsa
- Bağışıklık sistemi zayıf hastalarda
- Diyabet hastalarında
- Kalp kapağı hastalığı olanlarda
- Enfeksiyon kana karışma riski taşıyorsa
Bu durumlarda antibiyotik enfeksiyonun yayılmasını sınırlar, bakteriyel yükü azaltır ve cerrahi tedavi öncesi destek sağlar.
Hangi Durumlarda Antibiyotik Gerekmez
- Sadece diş eti kanaması varsa
- Gingivitis mevcutsa
- Apsesiz iltihap varsa
- Kemik kaybı yoksa
- Şişlik ve ateş yoksa
Bu durumda antibiyotik kullanmak hastalığı gizler, direnç gelişimine yol açar ve gerçek tedaviyi geciktirir.
Diş Hekimleri Neden Gereksiz Antibiyotik Yazmaz
- Antibiyotik direnci gelişir
- Faydalı ağız florası bozulur
- Enfeksiyonlar tekrarlayıcı hale gelebilir
- Mide-bağırsak sorunları oluşabilir
- Alerjik reaksiyon riski artar
- Mantar enfeksiyonları gelişebilir
Buna karşın uygunsuz reçete yaygın bir sorundur. 433 hastaneden 8.001 reçetenin incelendiği çalışmada ağız ve diş endikasyonlarındaki antibiyotik reçetelerinin %44,7'si kılavuza uyumlu, %65,3'ü uygun bulundu (PubMed 39009335).
Güncel periodontal yaklaşımda antibiyotik, diş taşı temizliğinin ve periodontal tedavinin yerine geçmez. İlaca bağlı diş eti büyümesinde de sıralama aynıdır: 349 çalışmayı inceleyen 2026 tarihli sistematik derlemede ağız bakımı eğitimi ve profesyonel temizlik büyümeyi düzeltmede etkili bulunmuş, sistemik azitromisin ya da sorumlu ilacın değiştirilmesi yardımcı seçenekler olarak öne çıkmıştır; gingivektomi bu yüzden çoğu vakada ilk adım değildir (PubMed 42260319).
Diş Apsesinde Antibiyotiğin Yeri ve Drenaj
Diş apsesinde antibiyotik, iltihabı boşaltan ve kaynağını temizleyen diş tedavisine ancak enfeksiyon yayılıyorsa ya da vücut genelinde bulgu varsa eklenir. Apse, dişin iltihaplanmış ya da ölmüş pulpasından ve kök kanalındaki enfeksiyondan kaynaklanır; kalıcı çözüm drenaj, kanal tedavisi ya da dişin çekimidir. Amerikan Diş Hekimleri Birliği kılavuzu sağlıklı erişkinlerde bu tablolarda antibiyotiğin yararını ihmal edilebilir, zararını büyük olası bulur ve ilacı halsizlik, ateş gibi sistemik tutulumda ya da bu tabloya ilerleme riski yüksekken önerir (PubMed 31668170).
Cochrane derlemesinin 2024 güncellemesi bu soruyu ölçen 3 randomize denemeyi, toplam 134 katılımcıyı bir araya getirdi (PubMed 38712714). Kanal içi temizlik ve ağrı kesiciyle birlikte verilen antibiyotik, plaseboya göre hastanın bildirdiği ağrı ve şişlikte fark yaratmadı; ilk 24 saatte ağrı medyanı iki grupta da 3,0 idi (PubMed 38712714). Diş tedavisi yapılmadan yalnız antibiyotik verilen durumu plaseboyla karşılaştıran çalışma ise hiç bulunamadı.
Antibiyotiği gerekli kılan bulgular yayılma işaretleridir. Aynı derleme, klinik kılavuzlara dayanarak antibiyotiği yayılan enfeksiyon (selülit, lenf bezi tutulumu, yaygın şişlik) ya da sistemik tutulum (ateş, halsizlik) olduğunda önerilen durum olarak tanımlar (PubMed 38712714). Sekiz çalışmayı inceleyen bir sistematik derleme de apsede başarıyı belirleyen birincil etkenin enfeksiyon kaynağına yönelik diş tedavisi olduğunu, drenaj sağlanabiliyorsa antibiyotiğin rolünün sorgulanması gerektiğini bildirir (PubMed 33670844). Yüzde hızla büyüyen şişlik ve ateş varsa aynı gün diş hekimine başvurulur; antibiyotik başlansa bile apsenin boşaltılması ertelenmez.
Antibiyotiğin Diş Ağrısına Etkisi
Antibiyotiğin diş ağrısını kestiği gösterilemedi; ağrı, iltihaplı dokunun tedavisiyle ve ağrı kesiciyle geçer. Acil diş başvurularının en sık nedenlerinden biri geri dönüşümsüz pulpittir, yani dişin içindeki sinir dokusunun iyileşmeyecek biçimde iltihaplanmasıdır. Cochrane derlemesi bu ağrıyı gidermenin olağan yolunu dişin çekimi ya da dişi açıp iltihaplı pulpayı temizlemek olarak tarif eder ve pek çok hekimin ağrıyı durdurmak için yine de antibiyotik yazdığını not eder (PubMed 31145805).
Derlemenin 2019 güncellemesine giren tek randomize denemede 40 hastaya ağrı kesiciyle birlikte penisilin ya da plasebo verildi. Yedi günlük izlemde ağrı puanlarının medyanı iki grupta da 6,0 çıktı ve ek ağrı kesici kullanımında anlamlı fark görülmedi (PubMed 31145805). Derleme, antibiyotiğin ağrıyı azaltıp azaltmadığına karar vermeye yetecek kanıt bulunmadığı sonucuna vardı. Kök ucunda iltihap ve apse olan erişkinlerde de kanal içi temizlikle birlikte verilen antibiyotik, ağrıda plaseboya göre fark yaratmadı (PubMed 38712714).
Antibiyotik başladıktan sonra ağrının hafiflemesi, iltihabın kaynağının ortadan kalktığı anlamına gelmez. İltihaplı pulpa ya da apse dişin içinde kaldıkça şikayet yeniden başlayabilir ve tedavi gecikir. Ağrı kesicinin türü ve dozu kişinin genel sağlığına göre hekim tarafından belirlenir. Antibiyotiği ağrı kesici yerine kullanmak ağrıyı geçirmez; gereksiz antibiyotik reçetesinin bakteri direnci, mide ve kan sorunları gibi sonuçları olabilir (PubMed 33574843).
Penisilin Alerjisinde Diş İltihabı İçin Antibiyotik Seçimi
Penisilin alerjisi olan kişide diş iltihabı için seçenek vardır, ama seçim önce alerjinin gerçekten doğrulanıp doğrulanmadığına bakar. Alman S3 Odontojenik Enfeksiyonlar kılavuzunun güncellemesine temel olan 2026 tarihli sistematik derleme, klindamisini gerekçeli penisilin alerjisi şüphesi olan seçilmiş vakalara ayırır (PubMed 42008044). Derleme bu kararın gerekçesi olarak klindamisinde direncin belirgin, yan etki oranının daha yüksek olduğunu bildirir.
Aynı derlemeye göre doğrulanmamış penisilin alerjisinde sefazolin gibi bazı sefalosporinlerin güvenli alternatif olabileceğini düşündüren yeni çalışmalar var (PubMed 42008044). Alerji şüphesini yönetmede PEN-FAST puanlaması ve alerji etiketinin kaldırılması (de-labeling) gibi yaklaşımlar önem kazanıyor. Derlemenin ilk seçenek olarak gördüğü ilaç yine aminopenisilin ile beta-laktamaz inhibitörü kombinasyonudur; bu nedenle doğrulanmamış bir alerji etiketi yüzünden ikinci sıradaki bir ilaca geçmek, direnç ve yan etki açısından bir bedel taşır.
Gebelikte penisilin alerjisi olan kadında makrolid grubu antibiyotikler alternatif olarak gündeme gelir (PubMed 27277144). Alerji öyküsünü muayenede açıkça söylemek seçimi değiştirir. Hangi ilaca, ne zaman ve nasıl bir tepki yaşandığı hekimin kararında belirleyicidir. Alerjisi olduğunu düşünen kişinin evdeki eski bir reçeteden başka bir antibiyotik denemesi bu yüzden güvenli değildir.
Gebelikte ve Çocuklarda Diş İltihabı İçin Antibiyotik
Gebelikte ve çocuklarda diş iltihabı için antibiyotik gerektiğinde ilk seçenek yine penisilin grubudur ve ilaç diş tedavisine ek olarak verilir. İki grupta da seçim ek ölçütlerle yapılır; gebelik ya da çocuğun kilosu muayenenin başında hekime söylenir.
Gebelikte
Gebelikte diş enfeksiyonunda penisilinler ilk tercih, penisilin alerjisinde makrolidler alternatif kabul edilir (PubMed 27277144). Aynı yayın gebelikte ağız ve yara gargarası olarak klorheksidin içeren ürünlerin tercih edilmesini, ertelenebilir diş işlemlerinin ise doğum ve emzirme dönemi sonrasına bırakılmasını önerir. Tetrasiklin grubundan, kalıcı diş lekelenmesi nedeniyle küçük çocuklarda, gebelerde ve emziren annelerde mümkün olduğunca kaçınılır; bu lekelenme ilk kez 1956'da fark edildi (PubMed 30442509).
Çocuklarda
Çocuk ve ergenlerde diş kaynaklı yüz şişliğini inceleyen 2025 tarihli kapsam derlemesinde 5.251 makale tarandı, 22 birincil çalışma ve 32 ikincil kaynak değerlendirmeye alındı (PubMed 39708565). Kılavuzlarda en sık önerilen ilk seçenek ağızdan amoksisilin, ardından fenoksimetilpenisilindi; yayınların çoğu antibiyotiği diş tedavisine ek olarak öneriyordu. Çocuğun kilosu, penisilin alerjisi ve tedaviye klinik yanıt seçimi etkileyen etkenlerdi. Derleme kılavuzlar arasında tutarsızlık bulunduğunu ve bunun çocuklarda antibiyotik kullanımına dair kanıt eksikliğinden kaynaklandığını not eder (PubMed 39708565). Çocuğun kilosu ilaç seçimini etkilediği için evdeki yetişkin antibiyotiği çocuğa verilmez.
Yirmilik Diş İltihabında (Perikoronit) Antibiyotik
Yirmilik dişin çevresindeki diş eti iltihabında, yani perikoronitte, öncelik yerel tedavidir ve antibiyotik ağır tablolara ayrılır. Kanıta dayalı önerileri derleyen 2021 tarihli çalışma perikoronitte yerel tedaviyi antibiyotik reçetesine tercih eder (PubMed 34202699). Aynı çalışmanın sistematik derleme bölümünde hekimlerin neredeyse %75'inin perikoronitte antibiyotik yazdığı ve en sık reçete edilen ilaçların amoksisilin ile metronidazol olduğu görüldü (PubMed 34202699).
Perikoronit ve diş eti apsesinde sistemik antibiyotiğin yararını ve zararını ölçen tek bir randomize ya da randomize olmayan kontrollü çalışma bulunmuyor. 2022 tarihli sistematik derleme beş kılavuz, yedi sistematik derleme ve 15 randomize çalışmayı tam metin inceledi, hiçbiri dahil etme ölçütünü karşılamadı (PubMed 35781706). Yani perikoronitte antibiyotiğin rutin kullanımı ölçülmüş bir yarara dayanmıyor.
Yirmilik dişin çekimi ayrı bir sorudur. Cochrane derlemesinde gömülü yirmilik diş çekiminde koruyucu antibiyotik, plaseboya göre çekim sonrası enfeksiyon riskini yaklaşık %66 azalttı; bir enfeksiyonu önlemek için 19 sağlıklı kişinin antibiyotik alması gerekiyor (PubMed 33624847). Kanıtın kesinliği düşük ve 23 çalışmanın 21'i yalnız sağlıklı hastaları içeriyordu (PubMed 33624847). Derleme, artan direnç nedeniyle koruyucu antibiyotik kararının her hastada genel sağlık durumuna ve enfeksiyon riskine göre verilmesini önerir (PubMed 33624847).
Diş Eti Enfeksiyonunda Bakteriler ve Tedavi Seçenekleri
Diş Eti Enfeksiyonuna Neden Olan Bakteriler
Diş eti hastalığıyla ilişkilendirilen başlıca zararlı bakteriler dört türdür.
- Porphyromonas gingivalis
- Treponema denticola
- Tannerella forsythia
- Aggregatibacter actinomycetemcomitans
Bu bakteriler oksijensiz ortamda yaşar. Bu yüzden mekanik temizlik şarttır; lazer ve oksijen destekli tedaviler de destek olarak kullanılır.
Antibiyotiksiz Diş Eti İltihabı Tedavisi Nasıl Yapılır
Diş Taşı Temizliği (Detartraj)
Diş taşı, bakteri ve toksinler temizlenir.
Küretaj ve Kök Yüzeyi Düzleştirme
Derin cepler temizlenir.
Antiseptik Gargaralar
Klorheksidin ve iyot bazlı ürünler kullanılır.
Lazer Diş Eti Tedavisi
Lazerle bakterilerin azaltılması ve iyileşmenin desteklenmesi amaçlanır.
Doğal Yöntemler Diş Eti İltihabını Geçirir mi
- Tuzlu su
- Aloe vera
- Yeşil çay
- Zerdeçal
- Yağ çekme
Bu yöntemler yalnızca destekleyicidir ve profesyonel tedavinin yerini tutmaz.
Diş Eti Apsesi Antibiyotik Gerektirir mi
Belirleyici işlem drenajdır; antibiyotik enfeksiyon yayılıyorsa ya da ateş eşlik ediyorsa buna eklenir. Diş eti apsesinde sistemik antibiyotiğin yararını ve zararını ölçen kontrollü bir çalışma bulunmuyor (PubMed 35781706).
Diş eti apsesi şiddetli ağrı, yüz şişmesi, ateş ve iltihap akıntısı yapar.
Tedavi apsenin boşaltılması, antibiyotik ve gerekirse cerrahi işlemden oluşur.
Diş Eti İltihabı Tedavi Edilmezse Ne Olur
- Kemik erimesi
- Diş kaybı
- Enfeksiyonun kana karışması
- Kalp-damar hastalıklarıyla ilişkili risk
- Diyabet kontrolünün zorlaşması
- Hamilelikte erken doğumla ilişki
Diş ve Diş Eti İltihabı Antibiyotiksiz Geçer mi
Gingivitis antibiyotiksiz geçer. Periodontitis kendiliğinden geçmez, profesyonel tedavi gerekir. Dişin içinden başlayan iltihabın (pulpit ve apse) kendiliğinden ya da yalnız antibiyotikle kalıcı olarak geçmesi beklenmez; kaynağın drenaj, kanal tedavisi ya da çekimle temizlenmesi gerekir. Amerikan Diş Hekimleri Birliği kılavuzu her vakada gecikmeden kesin diş tedavisinin önceliklendirilmesini önerir (PubMed 31668170). Diş tedavisi yapmadan yalnız antibiyotik verilmesini plaseboyla karşılaştıran bir çalışma bulunmuyor (PubMed 38712714).
Diş Eti İltihabı Kaç Günde Geçer
| Durum | Süre |
|---|---|
| Gingivitis | 7 ila 14 gün |
| Orta periodontitis | 1 ila 3 ay |
| İleri periodontitis | Uzun süreli bakım |
| Apse | Drenaj sonrası günler |
Ne Zaman Acilen Diş Hekimine Gidilmeli
- Yüz şişliği
- Ateş
- Şiddetli ağrı
- İltihap akıntısı
- Diş sallanması
- Ağızda kötü tat
Diş eti iltihabında antibiyotik bazen gerekir, çoğu zaman gerekmez. Gerektiğinde yalnızca hekim kontrolünde kullanılır ve temel tedavinin yerini tutmaz. Kalıcı çözüm profesyonel periodontal tedavidir.
Size en uygun tedaviyi birlikte planlayalım.
Ücretsiz Değerlendirme→- 1.Teughels W, Feres M, Oud V, Martín C, Matesanz P, Herrera D. Adjunctive effect of systemic antimicrobials in periodontitis therapy: A systematic review and meta-analysis. J Clin Periodontol 2020;47 Suppl 22:257-281. PubMed 31994207
- 2.Teoh L, Taylor M, Ierano C, McCullough M, Thursky K, James R. Appropriateness of antimicrobial prescribing for oral and dental conditions in Australian hospitals: 2013 to 2022. J Dent 2024;148:105241. PubMed 39009335
- 3.Nibali L, Lu EM, Paz HES, Kang J, Bostanci N, Belibasakis GN. Risk Factors and Management of Gingival Enlargement: A Systematic Review and Meta-Analysis. J Clin Periodontol 2026. PubMed 42260319
- 4.Lockhart PB, Tampi MP, Abt E, Aminoshariae A, Durkin MJ, Fouad AF ve ark. Evidence-based clinical practice guideline on antibiotic use for the urgent management of pulpal- and periapical-related dental pain and intraoral swelling: A report from the American Dental Association. J Am Dent Assoc 2019;150(11):906-921.e12. PubMed 31668170
- 5.Agnihotry A, Thompson W, Fedorowicz Z, van Zuuren EJ, Sprakel J. Antibiotic use for irreversible pulpitis. Cochrane Database Syst Rev 2019;5(5):CD004969. PubMed 31145805
- 6.Cope AL, Francis N, Wood F, Thompson W, Chestnutt IG. Systemic antibiotics for symptomatic apical periodontitis and acute apical abscess in adults. Cochrane Database Syst Rev 2024;5(5):CD010136. PubMed 38712714
- 7.Teoh L, Cheung MC, Dashper S, James R, McCullough MJ. Oral Antibiotic for Empirical Management of Acute Dentoalveolar Infections-A Systematic Review. Antibiotics (Basel) 2021;10(3):240. PubMed 33670844
- 8.Schmid AI, Werkmeister R, Al-Nawas B, Heider J. Antibiotic resistance in odontogenic infections: A systematic review of current evidence and implications for guideline-based therapy. Clin Oral Investig 2026;30(5):183. PubMed 42008044
- 9.Fatori Popovic S, Lübbers HT, von Mandach U. [Pregnancy and lactation period: Which antibiotic and rinsing solutions?]. Swiss Dent J 2016;126(5):490-1. PubMed 27277144
- 10.Wormser GP, Wormser RP, Strle F, Myers R, Cunha BA. How safe is doxycycline for young children or for pregnant or breastfeeding women? Diagn Microbiol Infect Dis 2019;93(3):238-242. PubMed 30442509
- 11.Welti R, Ravindra D, Teoh L, Sloan A, Burgner D, Silva M. The use of antibiotics in the management of odontogenic facial swellings in children and adolescents: A scoping review. J Dent 2025;153:105523. PubMed 39708565
- 12.Schmidt J, Kunderova M, Pilbauerova N, Kapitan M. A Review of Evidence-Based Recommendations for Pericoronitis Management and a Systematic Review of Antibiotic Prescribing for Pericoronitis among Dentists: Inappropriate Pericoronitis Treatment Is a Critical Factor of Antibiotic Overuse in Dentistry. Int J Environ Res Public Health 2021;18(13):6796. PubMed 34202699
- 13.Leroy R, Bourgeois J, Verleye L, Toma S. Should systemic antibiotics be prescribed in periodontal abscesses and pericoronitis? A systematic review of the literature. Eur J Oral Sci 2022;130(4):e12884. PubMed 35781706
- 14.Lodi G, Azzi L, Varoni EM, Pentenero M, Del Fabbro M, Carrassi A ve ark. Antibiotics to prevent complications following tooth extractions. Cochrane Database Syst Rev 2021;2(2):CD003811. PubMed 33624847
- 15.Ahmadi H, Ebrahimi A, Ahmadi F. Antibiotic Therapy in Dentistry. Int J Dent 2021;2021:6667624. PubMed 33574843
