Diş Kaplaması Düştü: Tekrar Takılır mı, Ne Yapmalı?

Düşen Kaplama Çoğu Zaman Aynı Dişe Yeniden Takılabilir

Diş kaplaması yaptırdıktan yıllar sonra bir gün yemek yerken ya da uyurken kaplamanın gevşediğini, hatta yerinden çıktığını fark edebilirsiniz. Bu durum can sıkıcıdır ama çoğu zaman telafi edilebilir. Düşen kaplama pek çok vakada aynı diş üzerine yeniden yapıştırılabilir. Bunun şartı kaplamanın kırılmamış olması, alttaki dişte ileri çürük bulunmaması ve kaplamanın dişe oturma uyumunun korunmuş olmasıdır. Bu üç koşuldan biri sağlanmıyorsa yeni kaplama yapılır.

Kararı muayenede hekim verir, ama sonucu büyük ölçüde ilk saatlerde yapılanlar belirler. Kaplama atılmazsa, doğru saklanırsa ve diş kısa sürede hekime ulaşırsa aynı kaplamanın yeniden kullanılma şansı korunur. Hedef başvuru süresi 24 ila 48 saattir. Kaplamanın altındaki diş, üzerini örten koruyucu katman kalktığı için bu süre uzadıkça çürüğe, hassasiyete ve enfeksiyona daha açık hale gelir. Komşu ve karşıt dişlerin boşluğa doğru hareket edebilmesi de gecikmenin ayrı bir bedelidir, çünkü dişler kaydıkça aynı kaplamanın yerine tam oturma ihtimali azalır.

Kaplamanın neden düştüğü de önemlidir. Yapıştırıcının yıllar içinde yorulması gibi basit bir neden varsa kaplama temizlenip yeniden sabitlenir. Altta çürük ya da diş sıkma gibi süregiden bir neden varsa, onu gidermeden yapılan yeniden yapıştırma kısa sürede tekrar düşmeyle sonuçlanabilir. Bu yüzden muayenede hem kaplamaya hem dişe hem de ağızdaki genel tabloya birlikte bakılır.

Kaplamanın Dişten Ayrılma Nedenleri

Kaplama düşmesinin tek bir nedeni yoktur ve çoğu zaman birkaç etken bir arada rol oynar.

Kaplamayı dişe sabitleyen dental siman yıllar boyunca çiğneme kuvvetine, sıcağa ve soğuğa maruz kalır ve zamanla yorulur. Klinik deneyimimizde yapıştırıcının yorulmasına bağlı düşmeler çoğunlukla 7 ila 10 yılını doldurmuş kaplamalarda görülüyor.

İkinci neden kaplamanın altındaki dişte gelişen çürüktür. Diş eti hastalıkları ve yetersiz ağız hijyeni, kaplamanın diş etiyle birleştiği kenarda birikinti oluşmasına zemin hazırlar. Bu birikintinin yarattığı asit, kaplamanın altındaki diş dokusunu çözerek tutunmayı zayıflatır.

Gece uykuda sık görülen diş sıkma ve gıcırdatma, kaplamalara normalin çok üzerinde yük bindirir. Bu tekrarlayan küçük darbeler kaplamayı zamanla çatlatabilir ya da yerinden oynatabilir. Buz çiğnemek, sert kabuklu kuruyemişi dişle kırmak ve yapışkan şekerlemeler de benzer bir zorlama yaratır.

Kaplamanın dişe başından iyi oturmaması da düşmeye yol açabilir. Ölçü ya da yapıştırma aşamasında kalan küçük boşluklar zamanla büyür. Ölçü ve yapıştırma protokolü protez ve diş kaplama seçeneklerinin her birinde farklıdır ve bu adımlar kaplamanın ömrünü doğrudan etkiler. Düşme, kaza ya da spor yaralanması gibi ani darbeler de kaplamayı bir anda yerinden çıkarabilir.

Malzeme de tabloya girer. 67 çalışmalık sistematik derlemede yoğun sinterlenmiş zirkonya tek kronlarda tutuculuk kaybı metal seramik kronlara göre anlamlı biçimde daha sık bildirilmiştir (PubMed 25842099). Yani dayanıklı bir malzeme seçmek, kaplamanın yerinde kalacağının güvencesi olmaz.

Hekime Ulaşana Kadar Yapılacaklar

İlk iş kaplamayı bulup saklamaktır. İçinde diş dokusu parçası olup olmadığına bakın, ılık suyla hafifçe yıkayın ve hava alabilen temiz bir kaba koyun. Kaplamayı atmayın; yeniden kullanılabilir olabilir.

Kaplama düştüğünde dişin dentin tabakası açığa çıkar. Bu doku sıcağa, soğuğa ve bakterilere karşı korumasızdır. Mümkünse o tarafla yemek yemeyin, özellikle sert ve yapışkan gıdalardan uzak durun. Açıkta kalan dişi nazikçe fırçalamaya devam edin.

Eczanelerde satılan geçici dental siman, hekime ulaşana kadar kısa süreli bir koruma sağlayabilir. Kalıcı yapıştırmanın yerine geçmez. Kalıcı yapıştırma evde denenmez, çünkü yanlış konumda sabitlenen kaplama ısırışı bozar ve alttaki dişe zarar verebilir. Kaplamanın iç yüzeyinde kalan eski siman artıkları temizlenmeden tutunma zaten sağlanmaz.

Gevşek duran bir kaplamayı ağızda bırakmak da güvenli değildir, çünkü yutulabilir. Tek bir merkezde on iki yıl içinde yabancı cisim yutarak başvuran 365 erişkinin incelendiği seride cisimlerin %53,7'si kendiliğinden geçmiş, bu oran künt cisimlerde %88,7, keskin cisimlerde %44,3 olmuştur (PubMed 38272975). Aynı seride yemek borusunda takılan cisimlerin hepsinde endoskopik çıkarma gerekmiştir (PubMed 38272975). Bu yüzden düşen kaplama ağza geri oturtulup öyle bekletilmez; kutuya konur ve hekime götürülür.

Kaplama düşmesi ertelenmemesi gereken bir durumdur ve Mosdent bu başvurulara randevu önceliği verir. Randevu için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. Sıcak ve soğukla artan, kendiliğinden geçmeyen ya da gece artan bir ağrı varsa 24 ila 48 saatlik hedef süre beklenmeden başvurulmalıdır; bu ağrı sorunun yapıştırıcıda kalmadığını, dentinin, çürüğün ya da pulpanın işin içine girdiğini gösterebilir.

Yeniden Takma ile Yeni Kaplama Arasındaki Karar

Muayenede ilk soru, aynı kaplamanın yeniden kullanılıp kullanılamayacağıdır. Kaplama sağlam ve kırılmamışsa, alttaki diş dokusunda ileri çürük ya da ciddi hasar yoksa ve kaplamanın dişe oturma uyumu korunmuşsa yeniden takma mümkündür. Bu durumda hem dişin hem kaplamanın iç yüzeyi eski siman artıklarından temizlenir ve kaplama özel dental simanla yeniden sabitlenir.

Yeni kaplama gereken durumlar da bellidir. Kaplama kırılmış ya da aşınmışsa, alttaki dişte ileri çürük varsa, kaplamanın dişe oturma uyumu bozulmuşsa ya da kaplama kullanım ömrünü doldurmuşsa yeniden yapıştırmak kısa süreli bir çözüm olur. Kullanım ömrü malzemeye, bakıma ve diş sıkma gibi alışkanlıklara göre değişir. 67 çalışmalık derlemede beş yıllık sağkalım metal seramik tek kronlarda %94,7, zirkonya tek kronlarda %92,1 bulunmuştur (PubMed 25842099).

Alttaki diş de değerlendirilir. Çürük sınırlıysa temizlenip doldurulduktan sonra kaplama yeniden oturtulabilir ya da yeni ölçü alınabilir. Çürük dişin sinirine ulaşmışsa önce kanal tedavisi gerekebilir. Dişin kalan dokusu kaplamayı taşıyamayacak kadar azsa bu seçenekler de ayrıca konuşulur. Diş korunamayacak durumdaysa eksik dişin yerini implant, köprü ya da takma diş alabilir.

Porselen diş kaplama ve zirkonyum gibi güncel malzemeler dayanıklıdır, ama her kaplama zamanla yenilenme gerektirebilir. Yeniden takma ile yeni kaplama arasındaki seçim, kaplamanın yaşı, dişin durumu ve düşmenin nedeni birlikte okunarak yapılır. Aynı kaplama yeniden takılsa bile düşmeye yol açan neden ortadan kaldırılmadıysa kısa süre içinde benzer bir tablo tekrar ortaya çıkabilir.

Klinikte Yeniden Yapıştırma Adımları

Düşen kaplamayla başvuran bir hastada Mosdent'te izlenen süreç birkaç adımdan oluşur.

İlk adım muayene ve röntgendir. Düşen kaplama, alttaki diş dokusu ve diş eti birlikte incelenir. Gerekirse panoramik röntgen ya da bölgesel röntgen çekilir; kaplamanın altında gözle görülmeyen çürük ve kök çevresindeki değişiklikler bu görüntülerde okunur.

İkinci adım temizliktir. Eski yapıştırıcı artıkları hem dişten hem de kaplamanın iç yüzeyinden özenle temizlenir. Bu adım atlanırsa kaplama tam yerine oturmaz ve yeni siman tutunamaz.

Üçüncü adımda karar uygulanır. Kaplama uygunsa özel dental simanla yeniden sabitlenir. Yeni kaplama gerekiyorsa dijital ölçü alınır ve kalıcı kaplama hazırlanana kadar dişe geçici bir kaplama takılır. Bu geçici kaplama dişi korur ve komşu dişlerin kaymasını önler.

Dördüncü adım kapanış kontrolüdür. Kaplama takıldıktan sonra üst ve alt dişlerin birbirine teması kontrol edilir. Kaplama yüksek kalmışsa ya da ısırışta bir uyumsuzluk varsa aynı seansta düzeltilir, çünkü yüksek kalan bir kaplama dişe ve karşısındaki dişe gereksiz yük bindirir.

Son adımda bakım önerileri konuşulur. Düşmenin nedeni diş sıkmaysa gece plağı kullanımı önerilebilir. Diş eti ya da çürük kaynaklı bir düşmede fırçalama ve ara yüz temizliği birlikte gözden geçirilir.

Zirkonyum ve Laminate Kaplamalarda Farklar

Zirkonyum kaplama düştüğünde adımların sırası aynıdır, teknik ayrıntılar farklıdır. Zirkonyanın iç yüzeyinin temizlenmesi ve pürüzlendirilmesi özel yöntemler gerektirir ve yapıştırmada kullanılan siman türü değişir. Yüzeyde aşınma varsa yeniden yapıştırmak yerine yenisinin üretilmesi tercih edilebilir. Zirkonyum diş kaplama dayanıklı bir malzeme olsa da düşme ihtimali ortadan kalkmaz. Tek kronlara bakan derlemede yoğun sinterlenmiş zirkonya kronların metal seramik kronlara göre anlamlı biçimde daha fazla tutuculuk kaybı yaşadığı bildirilmiştir (PubMed 25842099). 40 çalışmalık köprü derlemesinde de yoğun sinterlenmiş zirkonya köprülerde seramik kırığı ve tutuculuk kaybı diğer tüm köprü tiplerine göre anlamlı biçimde daha sık görülmüştür (PubMed 25935732).

Laminate veneer ise dişin yalnız ön yüzünü örten, yaprak inceliğinde porselen bir kaplamadır. Bu incelik nedeniyle kırılmaya tam kronlardan ve zirkonya kaplamalardan daha hassastır. Düşen ya da kırılan bir laminate çoğunlukla yeniden yapılır; yeniden yapıştırma şansı tam kaplamalarda daha yüksektir. Laminate yerinden çıktığında da aynı kural geçerlidir: parça saklanır, evde yapıştırılmaz ve hekime getirilir.

Bu iki malzemede de yapıştırma yöntemi geleneksel kaplamalara göre daha hassastır ve yüzeyin nasıl hazırlandığı tutunmayı doğrudan etkiler. Bu yüzden düşen bir zirkonyum ya da laminate için yeniden takma kararı, parçanın iç yüzeyi ve kenarları dikkatle incelendikten sonra verilir. Laminate tedavisinde uygun hasta seçimi ve diş sıkma gibi alışkanlıkların önceden değerlendirilmesi, sonradan yaşanacak kırık ve düşmelerin önüne geçmenin yoludur.

Kaplamanın Yeniden Düşmesini Önleyen Alışkanlıklar

Kaplama yeniden takıldıktan ya da yenilendikten sonra uzun ömür büyük ölçüde günlük alışkanlıklara bağlıdır.

Günde iki kez fırçalamak ve kaplamanın diş etiyle birleştiği kenarı ara yüz fırçası ya da diş ipiyle temizlemek, düşmenin başlıca nedenlerinden biri olan kenar çürüğünü önler. Kaplamanın altındaki diş çürüyebilir ve bu süreç çoğu zaman belirti vermeden ilerler.

Şekerli ve asitli içecekleri azaltmak aynı nedenle önemlidir; bu içecekler kaplamanın kenarındaki diş dokusunu zayıflatır. Buz, karamel ve sert kuruyemiş gibi gıdalar ise kaplamaya ve simana ani yük bindirir.

Diş sıkma ya da gıcırdatma varsa bunun tedavi edilmesi, kaplamanın korunmasının parçasıdır. Gece plağı sıkmanın kuvvetini dağıtır ve kaplamayı gece boyunca korur. Sıkmanın farkında olmayan pek çok kişide bu durum ilk kez kaplama düştüğünde ya da çatladığında fark edilir.

Altı ayda bir yapılan protetik diş tedavisi kontrollerinde kaplamanın kenar uyumu, simanın durumu ve alttaki dişin sağlığı değerlendirilir; gevşemeye başlayan bir kaplama çoğu zaman düşmeden önce bu kontrollerde yakalanır. Kontrolde çekilen röntgenler de kaplamanın altındaki gizli çürüğü erken gösterir.

Estetik diş tedavileri Mosdent'in İstanbul Bahçelievler'deki kliniğinde uygulanıyor. Kaplamanızda gevşeme hissediyorsanız düşmesini beklemeden kontrole gelmeniz, aynı kaplamanın korunma şansını artırır.

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Kişisel durumunuz için bir diş hekimine danışmanız önerilir.