Lazerle Diş Eti Estetiği Nedir?

Diş Eti Hattının Gülüşteki Payı

Lazerle diş eti estetiği, fazla ya da düzensiz duran diş eti dokusunun dental lazerle alınıp diş eti hattının yeniden şekillendirildiği bir yumuşak doku işlemidir. Gülüşte görünen şey yalnız dişler olmadığı için bu işlem estetik bir gülüşün parçası olarak ele alınır. Dişlerin rengi ve dizilişi iyi olsa bile diş eti dişin büyük kısmını örtüyorsa dişler olduğundan kısa görünür, iki yandaki diş eti seviyeleri farklıysa gülüş hattı eğri durur.

Diş eti ile diş arasındaki oran bu yüzden gülüş planlamasında ayrıca ölçülür. Gülerken diş etinin fazla görünmesi, dişlerin kısa ya da kare algılanması, sağ ve sol tarafta diş eti hattının farklı yükseklikte durması ve bir dişin diş etinin komşularından belirgin biçimde aşağıda kalması sık karşılaşılan tablolardır. Bu tabloların bir kısmı yalnız yumuşak dokudan kaynaklanır ve diş etinin şekillendirilmesiyle düzelir. Bir kısmında ise diş etinin altındaki kemik seviyesi de dişi örtecek konumdadır; bu durumda yalnız diş eti almak yetmez.

Bu ayrım, lazerin ne zaman uygun olduğunu belirleyen ilk sorudur. Lazer yumuşak dokuda çalışan bir araçtır. Kemik seviyesine dokunmaz ve kemiğin yeniden şekillenmesi gereken durumlarda farklı bir cerrahi planlama gerekir. Muayenede önce bu soru cevaplanır, ardından alınacak doku miktarı ve yeni diş eti hattının nerede duracağı belirlenir.

Hastaların bir kısmı bu işlemi tek başına ister, bir kısmında ise diş eti düzenlemesi daha geniş bir estetik planın ilk adımıdır. Kaplama ya da lamina yapılacak dişlerde kenarın oturacağı diş eti seviyesi önceden belirlenmezse, sonradan yapılacak her düzeltme hazırlanmış restorasyonun kenarını da etkiler.

Lazerin Diş Etinde Yaptığı İş

Dental lazer, ışık enerjisini yoğun ve dar bir alana vererek diş eti dokusunu kontrollü biçimde uzaklaştırır. Doku alınırken küçük damarlar da aynı anda kapanır; bu yüzden işlem alanında kanama azdır ve çoğu vakada dikiş atılmaz. Bu uygulama lazerle diş eti şekillendirme, lazer diş eti tedavisi ya da lazerle diş eti kesimi adlarıyla da anılır.

İşlemin klinik adı gingivektomidir, yani fazla diş eti dokusunun alınması. Aynı işlem bistüriyle de yapılabilir. İki yöntemin hedefi aynıdır. Amaç dişin diş eti altında kalan kısmını açığa çıkarmak ve diş eti kenarına düzgün, simetrik bir form vermek. Aralarındaki fark dokunun nasıl kesildiği ve kanamanın nasıl kontrol edildiğidir. Bistüriyle yapılan klasik yöntemde kesiden sonra kanama ayrıca durdurulur ve gerekirse dikiş atılır. Lazerde kesme ile damar kapama aynı hareketle gerçekleşir.

Hekimin bu işlemde yönettiği şey milimetre düzeyinde bir karardır. Her dişte ne kadar doku alınacağı, diş eti kenarının hangi eğriyle biteceği ve komşu dişlerle nasıl hizalanacağı işlemden önce ölçülür. Ön dişlerde küçük bir asimetri bile gülüşte fark edilir; bu yüzden işlem, önceden belirlenmiş bir hatta göre ve bir dişten diğerine dengeli ilerleyerek yapılır.

Diş eti ile kemik arasında belli bir mesafe bulunur ve bu mesafe diş etinin sağlıklı kalması için gereklidir. Yumuşak doku bu mesafeyi daraltacak kadar alınırsa diş eti eski konumuna doğru yeniden büyümeye eğilim gösterir. Planlamada bu mesafenin ölçülmesi, sonucun kalıcılığını da belirleyen adımdır.

Lazerle Düzeltilen Durumlar ve Sınırları

Lazerle diş eti estetiği, fazlalığın yumuşak dokudan kaynaklandığı durumlarda kullanılır. Bunların başında diş eti gülüşü gelir, yani gülümserken diş etinin dişlerden baskın görünmesi. Diş eti seviyelerinin eşit durmaması, dişlerin kısa görünmesi, gülüş tasarımı öncesinde diş eti hattının düzenlenmesi, kaplama ya da laminate veneer öncesinde yapılan estetik hazırlık ve ilaç ya da genetik yatkınlıkla ortaya çıkan diş eti büyümeleri de bu grupta yer alır.

Her diş eti fazlalığı lazere uygun olmaz. Diş etinin altındaki kemik dişi olması gerekenden fazla örtüyorsa yalnız yumuşak doku almak yeterli sonuç vermez. Bu tabloda kron boyu uzatma gibi, kemik seviyesini de düzenleyen bir cerrahi işlem planlanır. Diş eti gülüşü bazen de diş etinden kaynaklanmaz; üst dudağı yukarı kaldıran kasların aşırı çalışması ya da üst çenenin dikey yönde fazla gelişmiş olması gülüşte diş etini öne çıkarır. Bu durumlarda botoks, ortodontik tedavi ya da çene cerrahisi gündeme gelebilir ve lazer ancak planın bir parçası olabilir.

İşlemden önce ağız sağlığının hazır olması gerekir. Aktif diş eti iltihabı, ileri periodontal hastalık ya da tedavi edilmemiş çürük varsa önce bunların tedavisi tamamlanır; diş eti tarafındaki adımlar diş eti tedavisi sayfasında anlatılıyor. İltihaplı diş eti şişkin durur; bu dokuya göre çizilen yeni hat, iltihap geçtiğinde yanlış konumda kalır. Kanama ve şişlik geçtikten sonra yapılan ölçüm, gerçek diş eti seviyesini gösterir.

Karar bu yüzden bir aracın seçimiyle başlamaz. Önce fazlalığın kaynağı bulunur, sonra o kaynağa uygun işlem seçilir.

Lazer ile Klasik Gingivektomi Karşılaştırması

İki yöntemi karşılaştıran çalışmalar lazerin en belirgin farkını kanamada gösteriyor. Diş eti gülüşü olan hastalarda aynı ağzın bir yarısında klasik, diğer yarısında diyot lazerle gingivektomi yapılan altı hastalık seride lazer uygulanan tarafta işlem sırasında kanama görülmemiştir (PubMed 35661938). Aynı seride ameliyat sonrası ağrı düzeyinde iki teknik arasında anlamlı fark bulunmamış, 14. günde doku onarımı ise klasik yöntem tarafında anlamlı biçimde daha iyi bulunmuştur (PubMed 35661938). Bu seri küçüktür ve hastalar tek bir nedenle, diş etinin dişin üzerinden yeterince çekilmemesiyle oluşan diş eti gülüşü nedeniyle tedavi edilmiştir.

Farklı bir hasta grubunda sonuç biraz farklı çıkıyor. Ortodontik tedavi sırasında ortaya çıkan diş eti büyümesinde diyot lazeri bistüri ve cerrahi olmayan tedaviyle karşılaştıran randomize çalışmaları toplayan sistematik derlemede, işlem sırasında ve sonrasında kanama ile ağrı lazer grubunda anlamlı biçimde daha düşük bulunmuştur (PubMed 37738371). Derleme, dahil edilen çalışmaların kalitesinin sınırlı olduğunu da belirtmektedir.

Bu iki veri birlikte okunduğunda lazerin kanama kontrolündeki üstünlüğü tutarlı biçimde görülüyor, ağrı konusundaki fark ise hasta grubuna ve çalışmaya göre değişiyor. İyileşmenin ilk haftalarında klasik yöntemin doku onarımı bakımından geride kalmadığını gösteren veri de var. Bu yüzden lazer her başlıkta üstün bir yöntem olarak sunulmaz. Sağladığı şey kanamasız bir çalışma alanı, çoğu vakada dikişsiz bir işlem ve sonucun seans sonunda görülmesidir.

Yöntem seçimini belirleyen şey hekimin alınacak dokuyu ne kadar hassas planladığıdır. Lazer de bistüri de önceden çizilmiş hatta göre kullanıldığında öngörülebilir sonuç verir.

Diş Eti Gülüşünde Lazer ve Botoks

Diş eti gülüşünde iki farklı yaklaşım öne çıkar. Biri fazla diş eti dokusunu alan lazer gingivektomisi, diğeri üst dudağı kaldıran kasları gevşeten botokstur. İkisi aynı görüntüyü farklı yollardan düzeltir ve farklı hastalara uygundur.

Bu iki yaklaşımı karşılaştıran bir çalışmada 24 kadın hasta iki gruba ayrılmış, bir grupta diyot lazer gingivektomisi, diğer grupta botoks uygulanmıştır (PubMed 34522657). Lazer grubunda gülerken görünen diş eti miktarı ortalama 5,17 milimetreden 1,89 milimetreye inmiş, gruplar arasındaki karşılaştırmada lazer grubundaki ortalama değişim 3,27 milimetre olarak ölçülmüştür (PubMed 34522657). Lazer grubunda iyileşme işlemin hemen ardından görülmüş, botoks grubunda ise etki yaklaşık 1 hafta sonra ortaya çıkmıştır (PubMed 34522657). Çalışmada iki grupta da komplikasyon bildirilmemiştir.

Bu sonuç lazerin her diş eti gülüşünde tercih edileceği anlamına gelmez. Çalışmadaki hastalar, diş eti dokusunun fazla olduğu bir tabloya sahipti. Fazlalık dokudan kaynaklanıyorsa lazer kalıcı bir değişiklik yapar. Sorun üst dudağın gülerken fazla yükselmesiyse diş etini almak dudağın hareketini değiştirmez; bu durumda botoks gündeme gelir, ancak etkisi geçicidir ve belirli aralıklarla tekrarlanması gerekir.

Bazı hastalarda iki neden bir arada bulunur. Böyle bir tabloda lazer ile botoks birlikte planlanabilir, gerekirse ortodontik tedavi de sürece eklenir. Karar, gülerken dudağın ne kadar yükseldiği, dişlerin gerçek boyu ve diş etinin kalınlığı ölçülerek verilir.

İşlem Günü ve İyileşme Takvimi

Süreç muayene ve gülüş analiziyle başlar. Hekim diş eti seviyelerini, diş boylarını ve gülüş hattını değerlendirir; gerekirse dijital gülüş tasarımı yapılarak yeni diş eti hattı işlemden önce görselleştirilir. Bu aşamada fazlalığın yumuşak dokudan mı, kemikten mi kaynaklandığı da netleşir.

İşlem günü bölge lokal anestezi ile uyuşturulur, bu nedenle işlem sırasında ağrı hissedilmez. Ardından lazerle fazla diş eti dokusu alınır ve diş eti kenarı önceden belirlenen hatta göre şekillendirilir. Uygulama çoğu vakada 30 ile 60 dakika sürer. Süreyi şekillendirilecek diş sayısı ve alınacak doku miktarı belirler. Dikiş atılmadığı için seansın sonunda ek bir işlem kalmaz ve yeni diş eti formu aynı gün görülür.

İyileşme çoğu hastada kısa sürer ve günlük hayata dönüş genellikle aynı gündür. İlk günlerde hafif hassasiyet ve çok az şişlik görülebilir, nadiren sızı hissedilir. İlk hafta içinde diş etleri yeni formuna uyum sağlar. Diş etlerinin tamamen oturması 2 ile 4 hafta sürer; nihai görünüm bu sürenin sonunda değerlendirilir.

Bu dönemde birkaç önlem iyileşmeyi destekler. İlk birkaç gün çok sıcak ve baharatlı yiyeceklerden uzak durulur, yumuşak kıllı diş fırçası kullanılır ve sigara iyileşme süresince bırakılır ya da en aza indirilir. Diş eti kenarı yeni oluştuğu için bu bölgede sert fırçalama dokuyu tahriş eder. Hekimin verdiği bakım önerileri, işlemin kendisi kadar sonucu belirler.

Kalıcılık ve Muayenede Bakılanlar

Lazerle diş eti estetiğinin sonucu çoğu vakada kalıcıdır, ancak diş eti dokusunun yeniden büyüdüğü durumlar da görülür. Bunun başlıca nedenleri üç başlıkta toplanır. Genetik faktörler bazı kişilerde diş etinin kalın ve büyümeye yatkın olmasına yol açar. Bazı ilaçlar, özellikle bazı tansiyon ilaçları, sara ilaçları ve bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar, diş eti büyümesine neden olabilir. Tedavi edilmemiş diş eti hastalıkları da dokuyu şişirerek yeni hattın bozulmasına yol açar.

Bu nedenlerin bir kısmı işlemden önce ortaya konabilir. Muayenede kullanılan ilaçlar sorulur, diş etinin kalınlığı ve iltihap durumu değerlendirilir. İlaçla ilişkili büyüme varsa ilacı yazan hekimle görüşülmesi, diş eti hastalığı varsa önce onun tedavi edilmesi sonucun ömrünü uzatır. İşlemden sonra düzenli kontroller, dokunun yeniden büyümeye başladığı durumları erken yakalamanın yoludur.

Güvenlik açısından dental lazerler diş hekimliğinde uzun yıllardır kullanılmaktadır. Deneyimli bir hekim tarafından, doğru tanı konmuş bir hastada ve önceden çizilmiş bir hatta göre kullanıldığında öngörülebilir sonuç verir. İşlem dişin kendisine dokunmaz, yalnız diş eti dokusunda çalışır.

Muayenede cevabı aranan sorular diş eti fazlalığının yumuşak dokudan mı yoksa kemik seviyesinden mi kaynaklandığı, üst dudağın gülerken ne kadar yükseldiği, diş etinde aktif iltihap bulunup bulunmadığı ve dokuyu büyütebilecek bir ilaç kullanılıp kullanılmadığıdır. Bu cevaplar netleştiğinde lazerin tek başına mı, başka bir işlemle birlikte mi planlanacağı açıkça konuşulabilir.