Zigomatik İmplant (Zigoma İmplant) Nedir, Nasıl Yapılır?

Kemik Yetersizliğinde Elmacık Kemiğinden Destek Alan İmplant

Diş implantı yaptırmak isteyen hastaların bir kısmı muayenede üst çenede yeterli kemik kalmadığını öğrenir. Uzun süre dişsiz kalan ya da yıllarca hareketli protez kullanan kişide üst çene kemiği hem yükseklik hem genişlik kaybeder. Klasik implant bu kemiğin içine yerleştirildiği için kemik azaldığında vidanın tutunacağı yer de azalır. Böyle bir tabloda iki yol konuşulur: kemiği önce artırmak ya da implantı başka bir kemikten destek alacak biçimde yerleştirmek.

Zigomatik implant ikinci yolun karşılığıdır. Normal implanttan belirgin biçimde uzun olan bu implant, üst çenenin ağız içindeki kısmından girer ve ucunu elmacık (zigoma) kemiğine sabitler. Elmacık kemiği yoğun ve kalın bir kemiktir; erimiş üst çene kemiğinin taşıyamadığı yükü taşıyabilir. Böylece kemik ekleme ameliyatı yapılmadan sabit bir protez için dayanak elde edilir.

Yöntemin amacı, kemik grefti ve sinüs yükseltmesi gibi aylar süren hazırlık aşamalarına girmeden hastayı sabit dişe ulaştırmaktır. Bu yüzden zigomatik implant daha çok ileri kemik erimesi olan, tüm üst çenesi dişsiz hastalarda gündeme gelir. Her kemik yetersizliği bu endikasyona girmez; kararı üç boyutlu tomografi verir. Hafif ya da orta düzey kemik kaybında klasik implant, kısa implant ya da sınırlı bir greft işlemi çoğu zaman yeterli olur ve daha az kapsamlı bir cerrahiyle aynı sonuca ulaşır.

Zigomatik İmplantın Klasik İmplanttan Farkı

Klasik implant yaklaşık diş kökü boyundadır ve tamamen çene kemiğinin içinde durur. Kemiğin vidayı her yönden sarması gerekir; kemik ince ya da kısa ise vida ya hiç yerleşemez ya da sinüs boşluğuna ve sinir kanalına fazla yaklaşır. Üst çenede arka bölgede kemik eridikçe sinüs aşağı doğru genişler, bu yüzden klasik implant için önce sinüs lifting ile sinüs tabanı yükseltilir ve boşluğa greft materyali konur. Kemik tozu tedavisi ek bir ameliyattır ve greftin olgunlaşması için aylarca beklenir.

Zigomatik implant bu hazırlığı devreden çıkarır. Uzun gövdesi erimiş üst çene bölgesini geçerek elmacık kemiğine ulaşır, dayanağın büyük kısmını orada bulur. Erimiş kemiğin hacmi belirleyici olmaktan çıktığı için greft ve sinüs yükseltmesi gerekmez, tedavi tek cerrahi aşamaya iner.

Yerleştirme için birkaç farklı teknik tanımlanmıştır. İmplantın sinüsün içinden geçtiği klasik Brånemark tekniği, sinüs duvarında oluk açılan sinüs slot tekniği, implantın sinüsün dışından geçtiği ekstrasinüs tekniği ve kemiğin tamamen dışında kalan ekstramaksiller teknik bunların başlıcalarıdır. Otuz beş çalışmayı birleştiren meta-analizde sağkalım Brånemark ve ekstrasinüs tekniklerinde yüzde 100, sinüs slot tekniğinde yüzde 94 bulunmuştur (PubMed 37847828). Aynı analizde hasta düzeyinde komplikasyon oranı ekstramaksiller teknikte yüzde 38, Brånemark tekniğinde yüzde 29 ile en yüksek düzeydeydi (PubMed 37847828). Yazarlar yöntemin tekniğe bakılmaksızın güvenilir olduğunu, komplikasyonları azaltmak için vaka ve protokol seçiminin belirleyici olduğunu vurgular.

Zigomatik İmplantın Değerlendirildiği Hasta Grupları

Temel grup, üst çenesinde klasik implant için yeterli kemik yüksekliği kalmamış hastalardır. Uzun yıllar dişsiz kalmak, erken yaşta dişlerin kaybedilmesi ve ağır diş eti hastalığı bu kemik kaybının yaygın nedenleridir. Kemik eridikçe hareketli protezin tutuculuğu da azalır; bu yüzden hastaların önemli bir kısmı yıllardır takma diş kullanan ve hareketli protezlerden sabit bir çözüme geçmek isteyen kişilerdir. Kemiği yeterli olan dişsiz çenede uygulanan dört ya da altı implantlı sabit diş planı tüm çene implant sayfasında anlatılıyor.

İkinci grup, kemik grefti sürecine girmek istemeyen ya da bu süreç için uygun olmayan hastalardır. Greft ek bir ameliyat, ek bir iyileşme dönemi ve implant öncesi aylarca bekleme demektir. Genel sağlık durumu birden fazla ameliyatı zorlaştıran hastada tek aşamalı bir yaklaşım daha kabul edilebilir olabilir.

Üçüncü grup, daha önce implant ya da greft tedavisi başarısız olmuş hastalardır. Başarısız bir implant çıkarıldığında bölgede zaten az olan kemik daha da azalabilir. Sinüs yükseltmesinin yapılamadığı ya da önceki sinüs ameliyatı nedeniyle tekrarlanamadığı durumlar da değerlendirmeye alınır.

Bu grupların hiçbirinde karar hastalığın adıyla verilmez. Tomografide elmacık kemiğinin kalınlığı, sinüslerin durumu, göz çukuruna ve yüz sinirlerine olan mesafe ölçülür. Kronik sinüzit varsa önce kulak burun boğaz değerlendirmesi gerekebilir. Kontrolsüz şeker hastalığı, yoğun sigara kullanımı ve bazı kemik ilaçları da cerrahi planı etkiler. Bu bilgiler bir araya geldiğinde zigomatik implantın o hasta için uygun olup olmadığı, uygunsa hangi teknikle ve kaç implantla yapılacağı belirlenir.

Zigomatik İmplant Ne Zaman Gerekir

Zigomatik implant, üst çene kemiği klasik implantı taşıyamayacak kadar eridiğinde ve kemiği artırmak uygun bir yol olmadığında gerekir. Uluslararası İmplantoloji Ekibi (ITI) uzlaşı raporu, yöntemin esas olarak üst çenede kemik atrofisi ya da kemik eksikliği olan vakalarda endike olduğunu bildirir; rapor üç sistematik derleme ve bir anlatı derlemesine dayanarak 21 uzlaşı ifadesi ve 17 klinik öneri üretmiştir (PubMed 37698775). Endikasyonları ayrıca inceleyen sistematik derleme, taranan 1.266 kayıttan 10 çalışmayı değerlendirmiş ve ana endikasyonu üst çenede aşırı kemik atrofisi olarak bulmuştur. Aynı derleme, aşırı atrofinin ölçüsünün çalışmalarda tek bir tanıma bağlanmadığını da not eder (PubMed 37391575).

Tanımın net olmaması kararı görüntülemeye bağlar. 37 ülkeden 118 uzmanın yanıtladığı küresel uzlaşı anketinde %95'in üzerinde güçlü uzlaşı sağlanan beş ifadeden ikisi, zigomatik implant yerleştirmek için özel eğitim gerektiği ve implant planlamasında BT ya da konik ışınlı BT görüntülemenin rutin kullanılması gerektiğiydi (PubMed 41732056).

Kemik greftiyle karşılaştırma randomize çalışmalarla ölçülmüştür. 2026 tarihli Cochrane derlemesi, greftli kemiğe yerleştirilen klasik implantla kıyası 71 katılımcılı ve üç yıl izlenen tek bir randomize çalışmaya dayandırır; bu kıyasta sabit protezle işleve geçiş süresi zigomatik implantta 1,34 gün, greftli yolda 444,32 gün bulunmuştur (PubMed 42489150). Aynı derlemeye göre zigomatik implant implant kaybını muhtemelen azaltır, komplikasyon riskini ise muhtemelen artırır; hasta memnuniyetinde belirgin bir fark görülmemiştir (PubMed 42489150). Yazarlar kanıtın kesinliğini orta ile düşük arasında derecelendirmiştir.

Planlama, Anestezi ve Ameliyat Günü

Mosdent'te zigomatik implant süreci dijital planlamayla yürütülür. Üç boyutlu tomografide kemik yapısı ve sinüsler incelenir, implantların giriş noktası, açısı ve boyu bilgisayar ortamında planlanır. Elmacık kemiğine uzanan implant göz çukuruna ve sinüs duvarına yakın bir hattan geçtiği için bu planlama işlemin güvenliğini doğrudan etkiler. Ölçü aşamasında fotogrametri sistemi kullanılır, uluslararası implant markalarıyla çalışılır.

Zigomatik implant cerrahisi klasik implanta göre daha uzun ve kapsamlı bir işlemdir; bu yüzden genellikle sedasyon ya da genel anestezi altında yapılır. Bu kararı, yerleştirilecek implant sayısı, tek ya da iki çenede çalışılması ve hastanın genel sağlık durumu belirler. İşlemin süresi de aynı etkenlere göre değişir ve planlama görüşmesinde hastaya özel olarak konuşulur.

Ameliyatta bölge açılır, planlanan hatta uzun implantlar elmacık kemiğine yerleştirilir. Çoğu vakada ön bölgeye klasik implantlar da eklenir ve protez bu implantların hepsine dağıtılarak taşınır. Cerrahi işlemler ekibinin deneyimi bu aşamada belirleyicidir, çünkü implantın açısındaki küçük bir sapma sinüs ya da çevre dokular için sonuç doğurabilir.

Zigomatik implant, implantların hemen yüklenmesine uygun bir yöntemdir. Çoğu vakada aynı gün ya da kısa süre içinde geçici sabit protez takılır ve hasta ameliyattan dişsiz çıkmaz. Hemen yükleme her vakada seçilmez; implantların ilk sabitliği yeterli bulunursa uygulanır. Bir derlemede hemen yükleme oranı özgün teknikle yapılan çalışmalarda yüzde 22,3, anatomi rehberli yaklaşımda yüzde 89,6 bulunmuştur (PubMed 37198345). Kalıcı protez iyileşme tamamlandıktan sonra hazırlanır.

Sağkalım Verileri ve Klasik İmplantla Kıyas

Zigomatik implantın ağızda kalma oranı birden fazla sistematik derlemede ölçülmüştür. Yirmi dört çalışmayı kapsayan derlemede 918 hastaya yerleştirilen 2.194 zigomatik implantta 41 başarısızlık bildirilmiştir (PubMed 37198345). Aynı derlemede sağkalım özgün cerrahi teknikte yüzde 90,3 ile 100, anatomi rehberli yaklaşımda yüzde 90,4 ile 100 arasındaydı (PubMed 37198345). Çalışmaların en az altı aylık izlem şartı taşıdığını, dolayısıyla bu oranların bir kısmının kısa dönemi yansıttığını hesaba katmak gerekir.

Uzun dönem için en az beş yıllık izlemi olan çalışmalara bakan bir meta-analiz daha net bir tablo verir. Bu analizde 1.709 hastada 2.972 zigomatik ve 2.462 klasik implant incelenmiş, ortalama sağkalım zigomatik implantta yüzde 96,5, klasik implantta yüzde 95,8 bulunmuştur (PubMed 36373779). Yazarlar iki implant türü arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark görmemiştir.

Otuz iki çalışmanın nicel analizine dayanan bir başka meta-analizde 1.895 zigomatik implantta başarısızlık yüzde 0,69, 3.549 klasik implantta yüzde 2,89 olarak hesaplanmıştır (PubMed 34209770). Bu oranlar farklı hasta gruplarından ve farklı kemik koşullarından gelen çalışmaların birleştirilmesiyle elde edildiği için bir hastanın kendi riskini doğrudan göstermez; iki yöntemin aynı hastada karşılaştırıldığı sonucu da buradan çıkarılmaz.

Bu veriler zigomatik implantın ileri kemik erimesinde güvenilir bir seçenek olduğunu gösterir. Sağkalım yüksek olsa da oranlar teknikten, izlem süresinden ve hasta seçiminden etkilenir. Tek bir yüzdenin her hasta için geçerli olduğu düşünülmemelidir; kişisel risk, tomografi ve genel sağlık değerlendirmesiyle birlikte okunur.

Komplikasyonlar ve İyileşme Dönemi

Zigomatik implantın risk profili klasik implanttan farklıdır, çünkü implant sinüse ve elmacık kemiğine yakın bir hattan geçer. En sık bildirilen sorunlar sinüzit ve implant çevresindeki yumuşak doku enfeksiyonudur (PubMed 37198345). Yirmi dört çalışmalık derlemede özgün teknikte sinüzit yüzde 9,53, parestezi yüzde 10,78, oroantral fistül yüzde 4,58 olasılıkla görülmüştür (PubMed 37198345). Anatomi rehberli yaklaşımda aynı başlıklar sırasıyla yüzde 4,39, yüzde 0,55 ve yüzde 1,71 olarak bildirilmiştir (PubMed 37198345). Parestezi, yüz derisinde geçici ya da kalıcı his değişikliği anlamına gelir.

Otuz iki çalışmalık meta-analizde protetik komplikasyonlar yüzde 4,9, sinüs komplikasyonları yüzde 4,7 oranında görülmüştür (PubMed 34209770). Uzun izlemli çalışmaları birleştiren derleme de en sık biyolojik komplikasyonun sinüzit olduğunu ve bunun sinüs içinden geçen teknikte daha sık görüldüğünü bildirir (PubMed 36373779). Bu tablo teknik seçiminin ve sinüs sağlığının neden ameliyat öncesinde değerlendirildiğini açıklar.

İyileşme döneminde ilk günlerde yüzde ve yanakta şişlik, morarma ve hassasiyet beklenen bir tablodur; soğuk kompres ve hekimin önerdiği ilaçlar bu dönemi rahatlatır. İlk günlerde yumuşak ve ılık gıdalarla beslenmek, geçici protezi zorlamamak ve ağız hijyenini hekimin tarif ettiği biçimde sürdürmek önemlidir. Dikişler birkaç gün içinde kontrol edilir. Çok merkezli randomize bir çalışmada zigomatik implant uygulanan hastalarda günlük işlerin tamamen aksadığı gün sayısı ortalama 7,17, kısmen aksadığı gün sayısı 12,17 olarak ölçülmüştür; kemik grefti ve klasik implant uygulanan grupta aynı değerler 7,42 ve 14,24 gündür (PubMed 29806663). Burun kanaması, geçmeyen yüz ağrısı, burundan akıntı ya da ağızdan buruna hava geçişi hissi sinüsle ilgili bir soruna işaret edebilir ve beklemeden hekime bildirilmelidir. Uzun dönemde düzenli kontrol, protezin altının temiz tutulması ve sigaradan uzak durmak implant çevresindeki dokuları korur.

Zigomatik İmplantın Ömrü ve Bakımı

Zigomatik implantın ömrü için yayımlanmış en güçlü veri altı yıllık sağkalımdır. En az üç yıl izlenen 18 çalışmayı birleştiren meta-analizde 623 hastadaki 1.349 zigomatik implantın ortalama sağkalımı 6. yılda %96,2, yıllık implant kaybı oranı %0,7 bulunmuştur; ortalama izlem 75,4 ay, en uzun izlem 141,6 aydır (PubMed 37405545). 68 çalışmayı kapsayan daha geniş bir derlemede 2.161 hastadaki 4.556 zigomatik implantta 12 yıllık kümülatif sağkalım %95,21 hesaplanmış ve kayıpların çoğu ameliyattan sonraki ilk 6 ayda görülmüştür (PubMed 27422530). Bu oranlar hasta gruplarına aittir; tek bir hastaya kesin bir yıl sayısı söz verilemez.

Ömrün ikinci parçası implantların taşıdığı sabit protezdir. Aynı meta-analizde protez sağkalımı %94 bulunmuş, en sık biyolojik komplikasyon olan sinüzitin 5. yıldaki yaygınlığı %14,2 olarak hesaplanmıştır (PubMed 37405545). Protez her gün çiğneme yükü taşıdığı için onarım ve yenileme ihtiyacı, implantların kemikte kalmasından ayrı izlenir.

Bakım için yayımlanmış bir protokol beş adım önerir; ağız içi, ağız dışı ve çene eklemi muayenesi, implantın diş etinden ağza çıktığı geçişin büyüteçle incelenmesi, implant çevresi sağlık indeksleri ile dokuya parmakla basınç uygulanması, protezin kontrolü ve fotoğraf kaydı (PubMed 37886911). Protokolü yazan ekip, zigomatik implant çevresindeki anatominin kendine özgü olduğunu ve klasik diş eti ölçümlerinin burada uygun düşmediğini belirtir (PubMed 37886911). Kontrol randevularında sinüs yakınmaları da bu yüzden sorulur.

Muayenede Uygunluğu Belirleyen Bulgular

Üst çenede ileri kemik kaybı olan her hasta için birden fazla yol vardır. Kemiğin bir miktar korunduğu durumlarda dört ya da altı implantın açılı yerleştirildiği All-on-4 ve All-on-6 yaklaşımları, sınırlı bir sinüs yükseltmesiyle birlikte klasik implant ya da kemik grefti sonrası implant seçenek olabilir. Bu yöntemler orta düzey kemik gerektirir ve bazı vakalarda sinüs lifting ya da greft ister. Zigomatik implant ise kemik erimesinin bu seçenekleri zorlaştırdığı ileri tablolarda öne çıkar; greft ve sinüs yükseltmesi gerektirmez ama daha kapsamlı bir cerrahidir. Mosdent'te hangi yöntemin seçileceği hastaya özel planlamayla belirlenir; zigomatik implant planının aşamaları zigomatik implant tedavisi sayfasında anlatılıyor.

Muayenede önce tomografi okunur. Görüntüde üst çenenin ön ve arka bölgesinde ne kadar kemik kaldığına, elmacık kemiğinin implantı taşıyacak kalınlıkta olup olmadığına ve sinüslerde iltihap bulunup bulunmadığına bakılır. Önceki implant, greft ya da sinüs ameliyatı geçmişi, kullanılan ilaçlar, şeker hastalığı ve sigara kullanımı konuşulur. Hastanın beklediği süre ve kaç ameliyatı göze aldığı da kararın parçasıdır.

Bu bilgiler bir araya geldiğinde klasik implant, greftli implant, açılı implant ya da zigomatik implant seçeneklerinden hangisinin o hasta için uygun olduğu somut biçimde konuşulabilir. Tedavinin kaç implant, hangi anestezi yöntemi ve ne kadar süre gerektireceği de bu aşamada netleşir. Değerlendirme uzman cerrahlarımız tarafından yapılır ve yurt dışından gelen hastalar için de aynı planlama süreci uygulanır. Muayene için iletişim sayfasından randevu alınabilir.