İmplant Çevresindeki Doku Kaç Günde İyileşir?

İyileşmenin İki Ayrı Takvimi

İmplanttan sonra iyileşme tek bir takvimle ilerlemez. İmplant çevresindeki yumuşak doku, yani diş eti, 1 ile 7 gün içinde kapanır; implantın kemikle kaynaşması ise aylarla ölçülür. Bu yüzden implantın kaç günde iyileştiği sorusunun cevabı ağrı ve şişlik için gün, kalıcı dişin takılması için aydır.

Birinci takvim, cerrahi işlemin açtığı yaranın kapanmasıdır. Diş eti kesilip implant yerleştirildikten sonra dikişlerle kapatılır. İlk günlerde ağrı, şişlik ve bazen morarma görülür, bunlar birkaç gün içinde azalır. Hastaların çoğu ilk haftanın sonunda günlük hayatına rahatça döner.

İkinci takvim, kemiğin implantın yüzeyini sarmasıdır. Bu sürece osseointegrasyon denir. Kemik canlı bir dokudur ve implantın çevresinde yeni kemik oluşması, bu kemiğin olgunlaşması zaman alır. Bu süreç ağrısızdır ve dışarıdan fark edilmez; ağrının geçmesi, kaynamanın tamamlandığı anlamına gelmez. İmplantın üzerine kalıcı diş takılabilmesi bu ikinci takvimin sonuna bağlıdır.

İki takvimin ayrı tutulması pratikte önemlidir. İlk haftanın sonunda ağrısı geçen ve kendini iyi hisseden bir hasta, implantın artık sert yiyeceklere hazır olduğunu düşünebilir. Oysa kemik henüz implantı tam olarak sarmamıştır ve bu dönemde implanta gelen aşırı yük kaynamayı bozabilir. Bu yüzden hekim, ağrı geçtikten sonra da bir süre implant bölgesiyle sert yiyecek çiğnememeyi önerir. Süreler kişiden kişiye değişir; çenenin hangi bölgesine implant konduğu, kemiğin yoğunluğu, ek cerrahi yapılıp yapılmadığı ve genel sağlık durumu takvimi belirler.

İlk Hafta Ağrı, Şişlik ve Yumuşak Doku

İşlemden sonraki ilk saatlerde anestezinin etkisi geçer ve hafif ile orta şiddette bir ağrı başlayabilir. Bu ağrı reçete edilen ağrı kesiciyle kontrol edilir. Ağrı ve şişlik genellikle ilk 48 ile 72 saat içinde en yüksek düzeye çıkar, ardından yavaş yavaş azalır. Çoğu hastada ağrı ve şişlik 3 ile 7 gün içinde belirgin biçimde geçer.

Şişlik ilk 24 saatte başlar, ikinci ve üçüncü günde en yüksek noktasına ulaşır ve dördüncü, beşinci günden itibaren iner. Çoğu hastada bir hafta içinde belirgin biçimde kaybolur. İlk 24 saatte yüze aralıklı soğuk kompres uygulamak şişliği sınırlamaya yardım eder. Morarma her hastada görülmez; görüldüğünde genellikle 5 ile 10 gün içinde kaybolur. Bu dönemde yumuşak ve ılık gıdalarla beslenmek, cerrahi bölgeyi sert fırçalamamak ve ağız içini hekimin önerdiği biçimde temizlemek iyileşmeyi destekler.

Yumuşak doku açısından ilk hafta belirleyicidir. Diş eti ilk günlerden itibaren toparlanmaya başlar ve ilk haftanın sonuna gelindiğinde hassasiyetin büyük kısmı geçmiş olur. Dikişler genellikle bu dönemin sonunda kontrol randevusunda alınır ya da kendiliğinden erir.

İmplant sonrası ağrı ilk günlerde beklenen bir tablodur, ancak seyri önemlidir. Ağrının her gün biraz azalması normaldir. Üçüncü günden sonra ağrının artması, şişliğin küçülmek yerine büyümesi, ateş eklenmesi ya da implant bölgesinden kötü kokulu akıntı gelmesi normal seyir sayılmaz ve beklemeden hekime başvurmayı gerektirir.

Osseointegrasyon ve Kemikle Kaynaşma Süresi

Osseointegrasyon, implant yüzeyi ile çene kemiğinin doğrudan bütünleşmesidir. Cochrane derlemesine göre klasik protokolde implantlar, osseointegrasyon kurulana kadar 3 ile 8 ay yüksüz bırakılır (PubMed 23543525). Bu bekleme, implantın kemikle kaynaşması sırasında üzerine çiğneme yükü binmesini önlemek ve implant kaybı riskini azaltmak için uygulanır.

Pratikte bu süre çenenin bölgesine göre değişir. Alt çenede kemik daha yoğun olduğu için kaynama genellikle 2 ile 3 ayda tamamlanır. Üst çenede kemik daha gözenekli ve yumuşak olduğundan süre 3 ile 4 aya çıkar. Bu farkın nedeni kemiğin yapısıdır: yoğun kemik implantı ilk günden daha sıkı tutar ve yeni kemik oluşumu için daha sağlam bir zemin sağlar.

Bu dönemde implant ağızda görünmeyebilir. Bazı tekniklerde implant diş etinin altında kapalı bırakılır ve kaynama tamamlandığında küçük bir işlemle açılır; bazılarında ise diş etinin üstüne çıkan bir iyileşme başlığı takılır. Her iki durumda da hasta bu aylar boyunca günlük hayatını normal sürdürür. Ön bölgede estetik gerekiyorsa boşluğu kapatmak için geçici bir diş kullanılabilir, ancak bu geçici dişin implanta çiğneme yükü bindirmemesine dikkat edilir.

Kaynama sürecinin sonunda hekim implantın kemikle bütünleşip bütünleşmediğini klinik muayene ve röntgenle değerlendirir. İmplant sabitse ve çevresindeki kemik sağlıklı görünüyorsa kalıcı protez aşamasına geçilir. Bu değerlendirme, takvimin kişiye göre kısalıp uzamasına da imkan verir.

Yükleme Zamanı ve Protezin Takılması

Kalıcı kron ya da köprü, osseointegrasyon tamamlandıktan sonra hazırlanır. Tek implant vakalarında bu genellikle işlemden 3 ile 4 ay sonrasına denk gelir. Ölçü ya da dijital tarama alınır, üst yapı laboratuvarda hazırlanır ve implanta takılır.

Protezin implanta ne zaman takıldığına yükleme zamanı denir ve tanımları sabittir. Hemen yükleme ilk 1 hafta içinde, erken yükleme 1 hafta ile 2 ay arasında, klasik yükleme 2 aydan sonra yapılır (PubMed 23543525). Hemen ve erken yükleme seçilmiş vakalarda uygulanabilir. Belirleyici koşul, implantın yerleştirildiği anda kemik içinde sıkıca durması, yani yüksek birincil stabilitedir.

Yükleme zamanlarını karşılaştıran Cochrane derlemesine 26 randomize çalışma, 1.217 hasta ve 2.120 implant girmiştir ve bu çalışmaların tümünde ortalama implant kaybı yüzde 2,5 olarak bildirilmiştir (PubMed 23543525). Derleme, farklı yükleme zamanları arasında protez kaybı, implant kaybı ya da kemik kaybı açısından klinik olarak önemli bir fark gösteren ikna edici kanıt bulamamıştır (PubMed 23543525). Bu, uygun koşullar sağlandığında erken yüklemenin bir seçenek olduğunu gösterir, ancak koşulların her hastada sağlanacağı anlamına gelmez.

Tam ağız rehabilitasyonlarında, örneğin All-on-4 tedavisinde, implantlar yeterli stabiliteye ulaştığında aynı gün geçici bir sabit protez takılabilir. Kalıcı protez ise yine kaynamanın tamamlanmasından sonra yapılır.

Kemik Grefti ve Sinüs Liftingin Takvime Etkisi

İmplant için kemik yetersizse ek cerrahi işlemler gerekir ve bu işlemler iyileşme takvimini uzatır. Bunun nedeni, greft uygulanan bölgede önce yeni kemiğin oluşması ve olgunlaşması, ardından implantın bu kemikle kaynaşmasının beklenmesidir.

Kemik grefti, eksik kemik hacminin greft malzemesiyle tamamlanmasıdır. Greft bazen implantla aynı seansta, bazen ondan önce ayrı bir işlem olarak uygulanır. Ayrı bir işlem olarak yapıldığında önce greftin kemikleşmesi beklenir, implant bunun ardından yerleştirilir. Aynı seansta yapıldığında ise implantın yüksüz bekleme dönemi uzar. Her iki durumda da toplam tedavi süresi 6 ile 9 aya kadar çıkabilir.

Sinüs lifting, üst çenenin arka bölgesinde sinüs tabanının kaldırılıp altına greft yerleştirilmesidir. Bu bölgede sinüs boşluğu genişledikçe implant için kalan kemik yüksekliği azalır. Sinüs lifting yapılan bölgede de iyileşme süresi benzer biçimde uzar, çünkü sinüsün altına konan greftin kemiğe dönüşmesi zaman alır. Kemik yüksekliği yeterli olduğunda implant sinüs liftingle aynı seansta konabilir; yetersizse önce sinüs lifting yapılır, implant aylar sonra yerleştirilir.

Bu vakalarda planlama üç boyutlu tomografiyle yapılır. Tomografi kemiğin yüksekliğini ve genişliğini, sinüs tabanının ve sinir kanalının yerini gösterir. Kontrol aralıkları da sıklaştırılır, çünkü greftin kemikleşmesi ve implantın kaynaması ayrı ayrı izlenir. Greft gerektiği önceden bilindiğinde, hasta tedavi başında daha uzun bir takvime göre plan yapabilir.

İyileşmeyi Yavaşlatan Etkenler

İmplant iyileşmesinin süresini yaş tek başına belirlemez; genel sağlık, alışkanlıklar ve kemiğin durumu birlikte etkiler.

Sigara, implant çevresindeki dokuların kanlanmasını ve iyileşmesini olumsuz etkiler. Sinüs tabanı ogmentasyonu yapılan bölgelere yerleştirilen implantları inceleyen derlemede, sigara içenlerde implant kaybı riski içmeyenlere göre 1,87 kat bulunmuştur (PubMed 23651315). Aynı derlemede yalnız 3 ileriye dönük çalışma ayrı incelendiğinde fark istatistiksel anlamlılığını yitirmiştir (PubMed 23651315). Yani sigaranın etkisi çoğu çalışmada görülse de büyüklüğü kanıtın türüne göre değişmektedir. Bu belirsizliğe rağmen cerrahi öncesinde ve iyileşme döneminde sigaranın bırakılması istenir.

Kontrol altında olmayan diyabet gibi sistemik durumlar yara iyileşmesini ve kemik oluşumunu yavaşlatabilir. Kan şekeri düzeni tedaviden önce değerlendirilir ve gerekirse cerrahi, şeker kontrol altına alınana kadar ertelenir.

Ağız hijyeni iyileşmenin günlük tarafıdır. İlk günlerde cerrahi bölgeye dokunmadan diğer dişlerin fırçalanması, hekimin önerdiği gargaranın kullanılması ve yemek artıklarının bölgede birikmemesi enfeksiyon riskini azaltır.

Kemiğin kalitesi ve yoğunluğu da takvimi değiştirir. Alt çene ile üst çene arasındaki süre farkı büyük ölçüde bundan kaynaklanır. Çocuk ve gençlerde ise implant, kemik gelişimi tamamlanana kadar planlanmaz, çünkü büyümeye devam eden çenede implant komşu dişlerle aynı hizada kalmaz.

Kontrol Randevuları ve Başvuru Gerektiren Belirtiler

İyileşme süreci düzenli kontrollerle izlenir. Mosdent'te takip genellikle şu sırayla ilerler. İşlemden sonraki gün genel durum ve kanama kontrol edilir. Üçüncü ile yedinci gün arasında yumuşak dokunun iyileşmesi değerlendirilir ve gerekiyorsa dikişler alınır. Birinci ile ikinci ay arasında kaynama sürecinin erken dönemi kontrol edilir. Üçüncü ile dördüncü ayda osseointegrasyon değerlendirilir ve protez hazırlığına geçilir. Greft ya da sinüs lifting yapılan hastalarda bu aralıklar sıklaştırılır.

Kontrollerin amacı, sorunları küçükken yakalamaktır. İmplant çevresinde erken dönemde başlayan bir iltihap ya da implantın yeterince sabitlenmemesi, kontrollerde fark edildiğinde çoğu zaman erken müdahaleyle ele alınabilir. Röntgen, kemiğin implant çevresindeki durumunu gösterir ve protez aşamasına geçme kararında kullanılır.

Kontrol randevusunu beklemeden hekime başvurmayı gerektiren belirtiler de vardır. Üçüncü günden sonra azalmak yerine artan ağrı, büyümeye devam eden şişlik, ateş, implant bölgesinden kötü kokulu akıntı ya da iltihap gelmesi, dikişlerin erken açılması ve implantta oynama hissi bunların başında gelir. Bunlar normal iyileşme seyrinin dışında kalır ve erken değerlendirilmesi gerekir.

Kalıcı protez takıldıktan sonra da kontroller sürer. Altı ayda bir yapılan kontrolde implant çevresindeki diş eti ve kemik değerlendirilir, protezin vidaları ve kapanışı gözden geçirilir. İyileşmenin tamamlanması, bakımın bittiği anlamına gelmez; implantın uzun yıllar ağızda kalması bu düzenli takibe bağlıdır.